Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                 KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU (1)                
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası       : 2863                                                 
    Kabul Tarihi         : 21/7/1983                                            
    Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 23/7/1983 Sayı: 18113                         
    Yayımlandığı Düstur  : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 444                        
                                                                                
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                                 Genel Hükümler                                 
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve 
tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyet- 
leri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkila- 
tın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir.                                     
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat  
varlıkları ile ilgili hususları ve bunlarla ilgili gerçek ve tüzelkişilerin gö- 
rev ve sorumluluklarını kapsar.                                                 
                                                                                
    Tanımlar ve kısaltmalar:                                                    

    Madde 3 - Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar şunlardır:               
    a) Tanımlar:                                                                
    (1) "Kültür varlıkları"; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim,kültür, 
din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan yer üstünde, yer altında veya su altın-  
daki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.                                    
    (2) "Tabiat varlıkları"; jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devir- 
lere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından ko- 
runması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan değerlerdir.  
    (3) "Sit"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin     
ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özellik- 
lerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, önemli tarihi hadiselerin cereyan et- 
tiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alan-  
lardır.                                                                         
    (4) "Koruma"; ve "Korunma"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında muhafa- 
za, bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirme işlemleri; taşınır kültür  
varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım ve restorasyon işleridir.             
                                                                                
--------------------                                                            
(1) 17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle bu Kanuna eklenen  

    ve teselsül sebebiyle Ek Madde 1 olarak numaralandırılan ek madde hükmü ge- 
    reğince, Kanunun 6, 8, 20 ve 65 inci maddelerinde geçen "Yüksek Kurul, Böl- 
    ge Kurulları", "Koruma Kurulları"; 54 ve 62 nci maddelerinde geçen "Yüksek  
    Kurul", "Koruma Yüksek Kurulu"; "Bölge Kurulu" ise "Koruma Kurulları" ola-  
    rak değiştirilmiş ve gerekli değişiklik madde metinlerine işlenmiştir.      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (5) "Korunma alanı"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları   
veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan 
alandır.                                                                        
    (6) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) "Değerlendirme"; kültür ve tabiat     
varlıklarının teşhiri, tanzimi, kullanılması ve bilimsel yöntemlerle tanıtılma- 
sıdır.                                                                          
    b) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) Kısaltmalar:                           
    (1) "Bakanlık"; Kültür ve Turizm Bakanlığını,                               
    (2) "Koruma Yüksek Kurulu"; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek     
Kurulunu,                                                                       
    (3) "Koruma Kurulu"; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunu,         
    İfade eder.                                                                 
                                                                                
    Haber verme zorunluğu:                                                      

    Madde 4 - Taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını bulanlar, malik 
oldukları veya kullandıkları arazinin içinde kültür ve tabiat varlığı bulundu-  
ğunu bilenler veya yeni haberdar olan malik ve zilyetler, bunu en geç üç gün    
içinde, en yakın müze müdürlüğüne veya köyde muhtara veya diğer yerlerde mülki  
idare amirlerine bildirmeye mecburdurlar.                                       
    Bu gibi varlıklar, askeri garnizonlar ve yasak bölgeler içinde bulunursa,   
usulüne uygun olarak üst komutanlıklara bildirilir.                             
    Böyle bir ihbarı alan muhtar, mülki amir veya bu gibi varlıklardan doğrudan 
doğruya haberdar olan ilgili makamlar, bunların muhafaza ve güvenlikleri için   
gerekli tedbirleri alırlar. Muhtar, aynı gün alınan tedbirlerle birlikte durumu 
en yakın mülki amire; mülki amir ve diğer makamlar ise on gün içinde, yazı ile  
Kültür ve Turizm Bakanlığına ve en yakın müze müdürlüğüne bildirir.             
    İhbar alan Bakanlık ve müze müdürü bu Kanun hükümlerine göre,en kısa zaman- 
da gerekli işlemleri yapar.                                                     
                                                                                
    Devlet malı niteliği:                                                       

 

 
    Madde 5 - Devlete, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar ile özel hu- 
kuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar- 
da varlığı bilinen veya ileride meydana çıkacak olan korunması gerekli taşınır  
ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları Devlet malı niteliğindedir.             
    Özel nitelikleri dolayısıyla ayrı statüye tabi tutulan mazbut ve mülhak va- 
kıf malları bu hükmün dışındadır.                                               
                                                                                
                                                                                
                                 İKİNCİ BÖLÜM                                   
             Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları             
                                                                                
    Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları:                     

    Madde 6 - Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır: 
    a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar ya-  
pılmış taşınmazlar,                                                             
    b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından   
Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,         
    c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları,                     
    d) Milli tarihimizdeki önlemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz ko-  
nusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük ta-  
rihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal  
ATATÜRK tarafından kullanılmış evler.                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Ancak, Koruma Kurullarınca mimari, tarihi,  estetik,arkeolojik ve diğer önem
ve özellikleri bakımından korunması gerekli bulunmadığı karar altına alınan ta- 
şınmazlar, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı sayılmazlar.               
    Kaya mezarlıkları, yazılı, resimli ve kabartmalı kayalar, resimli mağaralar,
höyükler, tümülüsler, ören yerleri, akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç,  
sur, tarihi kışla, tabya ve isihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar; ha- 
rabeler, kervansaraylar, han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe ve kitabeler,  
köprüler, su kemerleri, su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihi yol kalıntıları,  
mesafe taşları, eski sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar; sunaklar,
tersaneler, rıhtımlar; tarihi saraylar, köşkler, evler, yalılar ve konaklar; ca-
miler, mescitler, musallalar, namazgahlar; çeşme ve sebiller; imarethane, darp- 
hane, şifahane, muvakkithane, simkeşhane, tekke ve zaviyeler; mezarlıklar, ha-  
zireler, arastalar, bedestenler, kapalı çarşılar, sandukalar, siteller, sinagok-
lar, bazilikalar, kiliseler, manastırlar; külliyeler, eski anıt ve duvar kalın- 
tıları; freskler, kabartmalar, mozaikler ve benzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür
varlığı örneklerindendir.                                                       
    Tarihi mağaralar, kaya sığınakları; özellik gösteren ağaç ve ağaç topluluk- 
ları ile benzerleri; taşınmaz tabiat varlığı örneklerindendir.                  
    Tespit ve tescil:                                                           

    Madde 7 - (Değişik: 17/6/1987 - 3386/2 md.)                                 
    Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespiti Bakanlık- 
ça doğrudan doğruya veya diğer ilgili kurum ve kuruluşların uzmanlarının yardım-
larından faydalanılarak yapılır.                                                
    Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve
diğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek 
durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, ko- 
runması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir.                               
    Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan   
tespitler koruma kurulu kararı ile tescil olunur.                               
    Tespit ve tescil ile ilgili usuller, esaslar ve kıstaslar yönetmelikte be-  
lirtilir.                                                                       
    Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve   
mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları, gerçek ve tüzelkişi- 
lerin mülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese han, hamam, mescit,
zaviye, sebil, mevlevihane, çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültür  
ve tabiat varlıklarının tespiti, envarterlenmesi Vakıflar Genel Müdürlüğünce ya-
pılır.                                                                          
    Tescil kararlarının ilanı, tebliği ve tapu kütüğüne işlenmesi ile ilgili    
hususlar yönetmelikle düzenlenir.                                               
    Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi:                                

    Madde 8 - Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve    
tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat    
ve tesisat yapılıp yapıllamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurulla- 
rına aittir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fıkrasına göre
itiraz edilebilir.                                                              
    Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkla-
rının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için ye-
teri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili  
esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir.    
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı:                                        

    Madde 9 - (Değişik: 17/6/1987 - 3386/3 md.)                                 
    Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma kurullarınca alı-
nan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlık-
larında, her çeşit inşai ve fiziki müdahalede bulunmak, bunları yeniden kullanı-
ma açmak veya kullanımlarını değiştirmek yasaktır. Onarım, inşaat, tesisat, son-
daj, kısmen veya tamamen yıkma, kazı veya benzeri işler inşai ve fiziki müdahale
sayılır.                                                                        
    Yetki ve yöntem: