Endeksler
                       SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME                       
                                 KURUMU KANUNU                                  
                                                                                
    Kanun Numarası        : 2828                                                
    Kabul Tarihi          : 24/5/1983                                           
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 27/5/1983 Sayı: 18059                        
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 355                       
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                    Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Esaslar                     
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, ço- 
cuk,özürlü,yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri 
yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile    
faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.                     
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları 
ile gerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuru- 
luşlarında çalışan personeli,sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak 
durumda olanları kapsar.                                                        
                                                                                
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 3 - Kanunda geçen;                                                    
    a) "Sosyal Hizmetler"; kişi ve ailelerin kendi bünye ve çevre şartlarından  
doğan veya kontrolleri dışında oluşan maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının  
giderilmesine ve ihtiyaçlarının karşılanmasına, sosyal sorunlarının önlenmesi ve
çözümlenmesine yardımcı olunmasını ve hayat standartlarının iyileştirilmesi ve  
yükseltilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütününü,             
    b) "Korunmaya Muhtaç Çocuk"; beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi gü- 
venlikleri tehlikede olup;                                                      
    1. Ana veya babasız, ana ve babasız,                                        
    2. Ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan,                         
    3. Ana ve babası veya her ikisi tarafından terkedilen,                      
    4. Ana veya babası tarafından ihmal edilip; fuhuş, dilencilik,alkollü içki- 
leri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve    
kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen,       
    Çocuğu,                                                                     
    c) (Değişik: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Özürlü", doğuştan veya sonradan    
herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal     
ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşa-   
mın gereklerine uymama durumunda olup; korunma, bakım, rehabilitasyon, danışman-
lık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişiyi,                                
    d) "Muhtaç Yaşlı"; sosyal veya ekonomik yönden yoksunluk içinde olup korun- 
maya, bakıma ve yardıma muhtaç yaşlı statüsündeki kişiyi,                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    e) Sosyal hizmet kuruluşları; bu Kanunun amacına ve belirtilen esaslara uy- 
gun faaliyette bulunan kuruluşlar olup bunlardan;                               
    1. "Çocuk Yuvaları"; 0 - 12 yaş arası korunmaya muhtaç çocuklarla gerekti-  
ğinde 12 yaşını dolduran kız çocuklarının, bedensel, eğitsel, psiko sosyal ge-  
lişimlerini, sağlıklı bir kişilik veya iyi alışkanlıklar kazanmalarını sağla-   
makla görevli ve yükümlü yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,                    
    2. "Yetiştirme Yurtları"; 13 - 18 yaş arası korunmaya muhtaç çocukları ko-  
rumak, bakmak ve bir iş veya meslek sahibi edilmeleri ve topluma yararlı kişi-  
ler olarak yetişmelerini sağlamakla görevli ve yükümlü olan yatılı sosyal hiz-  
met kuruluşlarını,                                                              
    3. "Kreş ve Gündüz Bakımevleri"; 0 - 6 yaş grubundaki çocukların bakımları- 
nı gerçekleştirmek, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumak ve geliştirmek ve   
bu çocuklara temel değer ve alışkanlıkları kazandırmak amacıyla kurulan ve sun- 
duğu hizmetler karşılığında ücret alan ve yatılı olmayan sosyal hizmet kuruluş- 
larını,                                                                         
    4. "Huzurevleri"; muhtaç yaşlı kişileri huzurlu bir ortamda korumak ve bak- 
mak, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan yatılı sos- 
yal hizmet kuruluşlarını,                                                       
    5. "Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri"; bedensel, zihinsel ve ruhsal özür- 
leri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymama durumunda olan kişilerin,fonk- 
siyon kayıplarını gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasını  
sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bak-  
mak üzere kurulan sosyal hizmet kuruluşlarını,                                  
    6. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Çocuk ve Gençlik Merkezleri", eşler     
arası anlaşmazlık, ihmal, hastalık, kötü alışkanlık, yoksulluk, terk ve benzeri 
nedenlerle sokağa düşerek sosyal tehlike ile karşı karşıya kalan veya sokakta   
çalışan çocuk ve gençlerin geçici süre ile rehabilitasyonlarını ve topluma yeni-
den kazandırılmalarını sağlamak amacıyla kurulan yatılı ve gündüzlü sosyal      
hizmet kuruluşlarını,                                                           
    7. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Kadın veya Erkek Konukevleri", fiziksel,
duygusal, cinsel ve ekonomik istismara uğrayan kadın veya erkeklerin psiko-sos- 
yal ve ekonomik problemlerinin çözümlenmesi sırasında varsa çocukları ile       
birlikte ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geçici bir süre kalabilecekleri      
yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,                                             
    8. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Toplum veya Aile Danışma Merkezleri",   
toplumun ve ailenin gelişmesi için; bireyin katılımcı, üretken ve kendine yeter-
li hale gelmesi amacıyla koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve 
rehabilite edici işlevlerini, gerekirse diğer kuruluşlar ve gönüllülerle işbir- 
liği içerisinde sunmakla görevli bulunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,  
    9. (Ek: 30/5/1997 - KHK-572/5 md.) "Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkez-  
leri", özürlü çocukları kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine   
hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla özürlü çocuklara ve ailelerine   
hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,                              
    f) "Kurum"; bu Kanunla kurulan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu    
Genel Müdürlüğünü,                                                              
    İfade eder.                                                                 
    Genel esaslar:                                                              

    Madde 4 - Sosyal hizmetlere ilişkin genel esaslar şunlardır:                
    a) Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmetlere ilişkin faaliyetler, Devletin 
denetim ve gözetiminde, halkın gönüllü katkı ve katılımı da sağlanarak bir bü-  
tünlük içinde yürütülür.                                                        
    b) Sosyal hizmetler alanında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları    
ile gönüllü kuruluşlar arasında koordinasyon ve işbirliği tesis edilerek güç    
birliği sağlanır ve mevcut kaynaklara en verimli şekilde işlerlik kazandırılır. 
    c) Sosyal hizmet programlarının uygulanmasında korunmaya muhtaç çocuk, muh- 
taç sakat ve muhtaç yaşlıya öncelik tanınır.                                    
    d) Sosyal hizmetlerin yürütülmesi ve sunulmasında sınıf, ırk, dil, din,     
mezhep veya bölge farklılığı gözetilemez, hizmet talebinin hizmet arzından faz- 
la olması halinde öncelikler, muhtaç olma derecesi ve başvuru veya tespit sıra- 
sı esas alınarak belirlenir.                                                    
    e) Korunmaya muhtaç çocuklara ilişkin sosyal hizmetler, ancak bu Kanunla    
kurulan, Kurum tarafından yürütülür.                                            
    f) Bu Kanunla kurulan Kuruma bağlı kuruluşların dışındaki sosyal hizmet ku- 
ruluşlarının kurulması izne tabi olup, alınacak tertip ve tedbirlerle bunların  
hizmet, işleyiş ve personele ilişkin hususlarda tespit edilen standart ve esas- 
lara uygun olarak faaliyette bulunmaları sağlanır.                              
    g) Sosyal hizmet kuruluşlarının coğrafik ve fonksiyonel görev alanlarının   
ve yurt sathında dengeli dağılımının görev boşluğu bırakılmayacak şekilde dü-   
zenlenmesi esastır.                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    h) (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/6 md.) Çocuk yuvaları ile yetiştirme yurt-   
larının korunmaya muhtaç çocukların yaş, cinsiyet, sosyal ve psikolojik özel-   
likleri ile özür dereceleri dikkate alınarak, kaynaştırma anlayışına göre grup- 
landırılması ve özellikle çocuk yuvalarının, huzurevleri ile aynı mahallerde    
tesis edilerek dede-torun, nine-torun ilişkilerinin sağlanması esas alınır.     
    ı) Korunmaya,bakıma ve yardıma muhtaç kişilere hizmet sunumu insan haysiyet 
ve vakarına yaraşır şekilde yerine getirilir.                                   
    j) Sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalıştırılacak personelin seçim ve 
niteliklerinin tespitinde ve bunların hizmetiçi eğitim programlarının düzenlen- 
mesinde bu kurum ve kuruluşların hizmet özellikleri dikkate alınır.             
    k) Korunmaya muhtaç çocukların Türk örf,adet,inanç ve milli ahlakına sahip, 
kendisine güvenen, insan sevgi ve saygısıyla dolu, Atatürkçü düşünce ve Atatürk 
ilke ve inkılaplarına uygun olarak yetiştirilmeleri, bir iş veya meslek sahibi  
yapılmaları, koruma kararı kalktıktan sonra da toplum içinde izlenmeleri ve     
imkanlar ölçüsünde desteklenmeleri esastır.                                     
    l) Muhtaç,özürlü ve yaşlıların hayatlarını sağlık, huzur ve güven içinde    
sürdürmesi, muhtaç özürlülerin toplum içinde kendi kendilerini idare edebilecek 
ve üretken hale gelebilecek şekilde bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması,   
bunlardan tedavisi mümkün olmayanların sürekli bakım altına alınması amacıyla   
gerekli her türlü tertip ve tedbir alınır.                                      
                                                                                
                                 İKİNCİ BÖLÜM                                   
                              Kuruluş ve Görevler                               
                                                                                
    Kuruluş:                                                                    

    Madde 5 - (Değişik: 24/1/1989 - KHK 356/1 md.; Değiştirilerek kabul:        
14/3/1991 - 3703/1 md.)                                                         
    Dördüncü maddede belirtilen genel esaslar içinde bu Kanunla verilen görev-  
leri yapmak üzere Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu ile Başbakanlığa bağlı kamu   
tüzelkişiliğine sahip katma bütçeli Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu   
Genel Müdürlüğü kurulmuştur.                                                    
    Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün merkez teşki-  
latı Ankara'dadır.                                                              
    Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu:                                            

 

 
    Madde 6 - (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/7 md.) Sosyal Hizmetler Danışma Ku-   
rulu, Başbakanın veya görevlendireceği Bakanın başkanlığında aşağıdaki üyelerden
oluşur.                                                                         
    a) Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanınca seçilecek sosyal hizmet ala- 
nında temayüz etmiş beş kişi,                                                   
    b) Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskan, Sağlık, Ça-
lışma ve Sosyal Güvenlik, Kültür bakanlıklarının müsteşarları veya yardımcıları 
ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı veya yardımcısı,                        
    c) Yüksek Öğretim Kurulu Başkanı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
Başkanı, Aile Araştırma Kurumu Başkanı ve Özürlüler İdaresi Başkanı,            
    d) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt- 
lar Kurumu, İş ve İşçi Bulma Kurumu genel müdürleri ile Vakıflar Genel Müdürü,  
Gençlik ve Spor Genel Müdürü, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Sek-
reteri,                                                                         
    e) Kızılay, Türk Hava Kurumu ve Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Baş-  
kanı,                                                                           
    Kurul yılda en az bir defa Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Gerekli hal-  
lerde Kurul Başkanınca toplantıya çağrılabilir.                                 
    Kurulun sekreterya hizmetleri Kurum tarafından yerine getirilir. Kurulun ça-
lışma usul ve esasları bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihten iti-
baren altı ay içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.                   
    Sosyal Hizmetler Danışma Kurulunun görevleri:                               

    Madde 7 - Kurulun görevleri şunlardır:                                      
    a) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tespit edilen veya Kurul üyelerinin 
teklif ettiği sosyal hizmetlere veya uygulanmasına ilişkin konuları incelemek,  
değerlendirmek ve bu konularda Bakanlığa görüş ve tavsiyelerde bulunmak,        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet uygulamalarıyla ilgili bakanlık,  
kurum ve  kuruluşlar arasında ortaya çıkan sorunları incelemek ve bu sorunların 
çözümü için gerekli işbirliği esaslarını belirlemek.                            
    c) Sosyal hizmetlere ilişkin olarak hazırlanan kanun tasarısı ve teklifle-  
ri, tüzük ve yönetmelikler hakkında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına görüş   
bildirmek.                                                                      
                                                                                
    Kurumun kuruluşu:                                                           

    Madde 8 - Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü,bir ge- 
nel müdürün yönetiminde merkez ve taşra teşkilatından oluşur.                   
                                                                                
    Kurumun görevleri:                                                          

    Madde 9 - Kurumun görevleri şunlardır:                                      
    a) Sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili esasları,sosyal hizmetler politikası 
ve hedeflerine uygun olarak tespit etmek,çalışma plan ve programlarını hazırla- 
mak, uygulamak ve bu konuda ilgili bakanlık,kurum ve kuruluşlar arasında Sağlık 
ve Sosyal Yardım Bakanlığı adına Koordinasyon ve işbirliği sağlamak.            
    b)(Değişik: 30/5/1997-KHK-572/8 md.) Öncelikle çocuğun aile içinde yetişti- 
rilmesi ve desteklenmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla  
güçlendirmek, korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, özürlü ve yaşlıların   
tesbiti, bunların korunması, bakımı, yetiştirilmesi ve rehabilitasyonlarını     
sağlamak üzere gerekli hizmetleri yürütmek, bu hizmetler için 3 üncü maddede    
sayılan sosyal hizmet kuruluşlarını 4 üncü maddede belirtilen esaslar çerçeve-  
sinde kurmak ve işletmek.                                                       
    c) Çalışan ana ve babalar ile yurt dışındaki işçilerin çocuklarının bakımı- 
nı ve korunmasını sağlamak amacıyla imkanları ölçüsünde gündüzlü veya yatılı    
kuruluşlar kurmak ve işletmek.                                                  
    d) Yoksulluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve yaşamla-  
rını en düşük düzeyde dahi sürdürmekte güçlük çeken kişi ve ailelere kaynakla-  
rın yeterliliği ölçüsünde ayni ve nakdi yardımlarda bulunmak amacıyla gerekli   
hizmet ve programları geliştirmek ve uygulamak.                                 
    e) Kurum görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak amacıyla halkın  
gönüllü katılımını sağlamak ve organize etmek, toplumun örf, adet, inançlarına  
göre yapacağı yardım ve bağışlara ilişkin programlar geliştirmek ve yürütülme-  
sini sağlamak,bu amaçla ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar 
arasında işbirliği yapmak, yardımda bulunmak isteyen kişi, kurum ve kuruluşlara 
yol göstermek.                                                                  
    f) Dernek ve vakıfların sosyal hizmetler alanındaki faaliyetlerini yönlen-  
dirmek, bunların bütçelerinde sosyal hizmetlere ayırdıkları payların yerinde ve 
verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla görüş ve tavsiyelerde bu-  
lunmak.                                                                         
    g) Kuruma bağlı olanlar dışında kurulacak sosyal hizmet kuruluşlarının açı- 
lış iznine, her türlü standartlarına ve işleyişlerine ilişkin esasları, varsa   
ücret tarifelerini tespit etmek, onaylamak, denetimini yapmak ve bu esaslara    
uymayanların faaliyetlerini durdurmak.                                          
    h) Sosyal yardım ve hizmetlerle ilgili alanlarda araştırma, yayın ve tanıt- 
ma faaliyetlerinde bulunmak, uluslararası düzeyde sosyal hizmet uygulamalarını  
izlemek, değerlendirmek ve uluslararası kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak.     
    ı) Hizmet için gerekli personeli bu hizmete elverişli kişiler arasından     
seçmek, eğitmek, yetiştirmek, çalışma esaslarını ve sorumluluklarını belirlemek 
ve ilgili alanlarda görevlendirmek;                                             
    j) (Değişik: 30/5/1997-KHK-572/8 md.) Toplumun değişen ihtiyaçlarına göre   
özürlüler ve diğer sosyal hizmet alanlarında, Kanunlarla verilen diğer görevleri
yerine getirmek, bunun için uygun gördüğü sosyal hizmet kuruluşlarını genel     
esaslar çerçevesinde kurmak ve işletmek,                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    k) (Ek: 24/1/1989 - KHK - 356/2 md.; Mülga: 6/12/1989 - KHK - 396/28 md.;   
Ek: 14/3/1991 - 3703/2 md.) (1) Ailenin bütünlüğünü korumak, parçalanmış aile-  
lerin korunmaya, yardıma ve bakıma muhtaç fertleriyle çocuklarına her türlü     
maddi, manevi ve sosyal destek sağlamak; bu amaçla gerekli planlamaları yapmak, 
eğitim faaliyetlerinde bulunmak.                                                
    Kurumun merkez teşkilatı ve görevleri:                                      

    Madde 10 - Kurumun merkez teşkilatı bir genel müdür, üç genel müdür yardım- 
cısı ile aşağıdaki esas birimlerden oluşur.(1)                                  
    a) Özel Kalem,                                                              
    b) Hukuk Müşavirliği,                                                       
    c) Teftiş Kurulu,                                                           
    d) Planlama, Koordinasyon ve Etüd Dairesi,                                  
    e) Aile ve Çocuk Hizmetleri Dairesi,                                        
    f) Yaşlı Hizmetleri Dairesi,                                                
    g) Özürlülerin Korunması ve Rehabilitasyonu Dairesi,                        
    h) Genel Sosyal Hizmetler Dairesi,                                          
    ı) Personel ve İdari İşler Dairesi,                                         
    j) Destek Hizmetleri Dairesi,                                               
    k) Sosyal Hizmetler Eğitim ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü.                  
    l) (Ek: 24/1/1989 - KHK - 356/3 md.; Mülga: 6/12/1989 - KHK - 396/28 md.;   
Ek: 14/3/1991 - 3703/3 md.) (2) Ailenin Bütünlüğünün Korunması Dairesi          
    Genel Müdür ve yardımcıları ile (k) bendindeki müdürlük hariç yukarıda sa-  
yılan birimlerin görev,yetki ve sorumlulukları, 4 üncü maddede belirtilen genel 
esaslar içinde ve 9 uncu maddede yer alan Kurum görevleri dikkate alınarak bir  
yönetmelikle düzenlenir.                                                        
    Sosyal Hizmetler Eğitim ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünün kuruluş ve görev- 
leri: