Endeksler
                                 SENDİKALAR KANUNU   (1)                        
                                                                                
    Kanun Numarası        :2821                                                 
    Kabul Tarihi          :5/5/1983                                             
    Yayımlandığı R. Gazete:Tarih : 7/5/1983 Sayı:18O40                          
    Yayımlandığı Düstur   :Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 316                        
                               *                                                
                              * *                                               
    Bu Kanun ile ilgili tüzükler için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara       
                göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                     
                               *                                                
                              * *                                               
                         BİRİNCİ KISIM                                          
                        Amaç ve Tanımlar                                        
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı, çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak    
ve menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi için işçiler ve işverenler tarafın- 
dan meydana getirilen sendikalar ile konfederasyonların kuruluşu, teşkilatı,    
faaliyeti ve denetlenmesi esaslarını düzenlemektir.                             
                                                                                
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 2 - İşçi: Hizmet akdine dayanarak çalışanlara denilir.                
    Bu Kanun bakımından araç sahibi hariç nakliye mukavelesine göre esas itiba- 
riyle bedeni hizmet arzı suretiyle çalışmayı veya neşir mukavelesine göre ese-  
rini naşire terketmeyi meslek edinmiş bulunanlar ve adi şirket mukavalesine     
göre ortaklık payı olarak esas itibariyle fiziki veya fikri emek arzı suretiy-  
le - bu mukavelenin aynı durumdaki herkese fiilen açık olması kaydıyla - bir    
işyerinde çalışanlar da işçi sayılırlar.                                        
    Hizmet akdine dayanarak çalışan bir kimsenin T.C. Emekli Sandığı Kanununa   
tabi olması işçi sayılmasına engel teşkil etmez.                                
    İşveren:  İşçi sayılan kimseleri çalıştıran gerçek veya tüzelkişiye ve tü-  
zelkişiliği olmayan kamu kuruluşlarına denilir.                                 
    Bir adi şirkette fiziki veya fikri emek arzı suretiyle ortak olanların dı-  
şındaki ortaklar da bu Kanun bakımından işveren sayılırlar.                     
    (Değişik:4/4/1995 - 4101/1 md.) İşveren vekili: İşveren sayılan gerçek ve   
tüzelkişiler ve tüzelkişiliği olmayan kamu kuruluşları adına işletmenin bütününü
sevk ve idareye yetkili olanlara denilir.                                       
    İşveren vekilleri bu Kanun bakımından işveren sayılırlar.                   
    İşyeri: İşin yapıldığı yere denilir.                                        
-----------------------                                                         
(1) Bu Kanuna ;4/4/1995 tarih ve 4101 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile eklenen
    Ek 2 nci uyarınca:Kanun metninde geçen "Çalışma Bakanlığı" adı "Çalışma ve  
    Sosyal Güvenlik Bakanlığı","Bölge Çalışma Müdürlüğü" ise "Çalışma ve Sosyal 
    Güvenlik Bakanlığı Bölge müdürlüğü" olarak değiştirilmiş ve metindeki yer-  
    lerine işlenmiştir.                                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle,       
dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya     
mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi sair eklentiler ve araçlar da işyerinden    
sayılır.                                                                        
    Sendika: İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik  
ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için meydana getirdikleri 
tüzelkişiliğe sahip kuruluşlara denilir.                                        
    Konfederasyon: Değişik işkollarında en az beş sendikanın bir araya gelmesi  
suretiyle meydana getirdikleri tüzelkişiliğe sahip üst kuruluşlara denilir.     
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                            Kuruluş Esasları                                    
    İşçi ve işveren sendikaları:                                                

    Madde 3 - İşçi sendikaları, işkolu esasına göre bir işkolunda ve Türkiye    
çapında faaliyette bulunmak amacı ile bu işkolundaki işyerlerinde çalışan işçi- 
ler tarafından kurulur.                                                         
    İşveren sendikaları, işkolu esasına göre bir işkolunda ve Türkiye çapında   
faaliyette bulunmak amacı ile bu işkolundaki işverenler tarafından kurulur.     
Kamu işveren sendikalarının, aynı işkolundaki kamu işverenleri tarafından ku-   
rulması ve aynı işkolunda faaliyette bulunması şartı aranmaz.                   
    Bir işkolunda birden fazla sendika kurulabilir. Meslek veya işyeri esasına  
göre işçi sendikası kurulamaz.                                                  
    Sendikalar, tüzüklerinde belirtmek şartıyla ve genel kurul kararıyla şube   
açabilirler. (1)                                                                
    İşkolunun belirlenmesi:                                                     

    Madde 4 - Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca yapılır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tespit ile ilgili    
kararını Resmi Gazete'de yayımlar.Kararın yayımını müteakip bu tespite karşı    
ilgililer iş davalarına bakmakla görevli mahalli mahkemede onbeş gün içinde dava
açabilirler.Mahkeme iki ay içinde kararını verir.Kararın temyiz edilmesi halinde
Yargıtay uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.                  
    Kurucularda aranacak nitelikler:                                            

    Madde 5 - (Değişik: 25/5/1988 - 3449/1 md.)                                 
(Değişik birinci fıkra:4/4/1995 - 4101/2 md) Sendika kurucusu olabilmek için;   
Türk vatandaşı, medeni hakları kullanmaya ehil ve sendikaların kurulacağı işko- 
lunda fiilen çalışır olmak; kamu hizmetlerinden mahrum edilmemiş bulunmak;Türkçe
okur-yazar olmak; zimmet,ihtilas,irtikap,rüşvet,dolandırıcılık,hırsızlık,sahte- 
cilik,inancı kötüye kullanma,dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal
ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçlarından biriyle veya her-  
hangi bir suçtan dolayı ağır hapis veya taksirli suçlar hariç toplam bir yıl    
veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymemiş bulunmak;Türk Ceza Kanununun ikin-
ci kitabının birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni
olarak tahrik etme suçlarından veya Türk Ceza Kanununun 312 nci maddesinin ikin-
ci fıkrasında yazılı halkı; sınıf,ırk,din,mezhep veya bölge farklılığı gözeterek
kin veya düşmanlığa açıkça tahrik etme suçlarından veya Türk Ceza Kanununun     
536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle aynı
Kanunun 537 nci maddesinin birinci,ikinci,üçüncü,dördüncü ve beşinci fıkraların-
da yazılı eylemleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahküm olmamak     
şarttır.                                                                        
---------------------------------                                               
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 1 inci maddeye bakınız.                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşveren sendikasının kurucusunun tüzelkişi olması halinde tüzelkişiyi tem-  
sil eden gerçek kişide de işkolunda fiilen çalışma şartı hariç yukarıdaki bütün 
şartlar aranır.                                                                 
                                                                                
    Kuruluşta uyulacak usul:                                                    

 

 
    Madde 6 - Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın kurulabilir.  
    (Değişik: 25/5/1988 - 3449/2. md.) Sendika kurucuları, sendika merkezinin   
bulunacağı ilin valiliğine makbuz karşılığında, dilekçelerine ekli olarak sen-  
dika tüzüğünü, kurucuların nüfus cüzdanlarının suretlerini, ikametgah belgele-  
rini, meslek ve sanat özgeçmişlerini, sendikanın kurulacağı işkolunda fiilen    
çalışır olduklarını kanıtlayan belgeler ile sabıka kayıtlarını, ilk genel kuru- 
la kadar kuruluşu sevk ve idare edecekler ile bunların eşleri ve velayetleri    
altında çocuklarına ait noterden tasdikli mal bildirimlerini vermek zorundadır- 
lar.                                                                            
    Konfederasyon kurucuları, konfederasyon tüzüğü ile kurucu sendikaların      
konfederasyon kurulmasına ilişkin genel kurul kararlarını ve ilk genel kurula   
kadar sevk ve idare edeceklerin kimliklerini merkezinin bulunacağı ilin - vali- 
liğine makbuz karşılığında vermek zorundadırlar. Konfederasyonu ilk genel kuru- 
la kadar sevk ve idare edecekler, üye sendikaların zorunlu organlarına seçilme- 
mişlerse, sendika kurucuları için istenen diğer belgeleri de eklemek zorunda-   
dırlar.                                                                         
    Yukarıdaki fıkralarda belirtilen belgeler ve tüzüklerin ilgili valiliğe     
tevdii ile birlikte sendika veya konfederasyon tüzelkişilik kazanır.            
    Vali, tüzük ve belgelerin birer örneğini derhal Çalışma ve Sosyal Güvenlik, 
İçişleri ve Maliye bakanlıkları ile ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik           
Bakanlığı Bölge müdürlüğüne gönderir.                                           
    Belgelerin şekli ile başvuru usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik,   
İçişleri ve Maliye bakanlıklarınca müştereken çıkartılacak bir yönet-           
melikle belirlenir.Sendika ve konfederasyonların tüzükleri Anayasada belirlenen 
Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı olamaz.                
    Tüzük ve bu maddede sayılan belgeler ile içerdikleri bilgilerin kanuna ay-  
kırılığının tespiti veya bu Kanunda öngorülen kuruluş şartlarının gerçekleşme-  
diğinin anlaşılması halinde, vali veya ilgili bakanlıkların her biri sendika    
veya konfederasyonun faaliyetinin durdurulması veya kapatılması için iş davala- 
rına bakmakla görevli mahalli mahkemeye başvurur.                               
    Tüzükte suç teşkil eden hususların tespit halinde durum gereği için Cumhu-  
riyet savcılığına ayrıca bildirilir.                                            
                                                                                
    Sendika veya konfederasyonun tüzüğü:                                        

    Madde 7 - Sendika ve konfederasyonların tüzüklerinde aşağıdaki hususların   
belirtilmesi zorunludur.                                                        
    1. Sendika veya konfederasyonun adı, merkezi ve adresi,                     
    2. Sendika veya konfederasyonun amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere     
sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri,                             
    3. Sendikanın faaliyet göstereceği işkolu,                                  
    4. Sendika kurucularının ad ve soyadları, meslek veya sanatları ve ikamet-  
gahları; konfederasyonu kuran sendikaların işkolları ile ad ve adresleri,       
    5. Sendika veya konfederasyona üye olma, üyelikten çıkma ve çıkarılmanın    
şart ve şekilleri,                                                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    6. Sendika veya konfederasyon genel kurulunun kuruluş şekli ve toplanma     
zamanı,                                                                         
    7. Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve    
yeter sayıları,                                                                 
    8. Sendika veya konfederasyon yöneticilerinde aranacak nitelikler,          
    9. Sendikanın veya konfederasyonun organlarına üyelerin ne suretle seçile-  
ceği, asıl ve yedek üye sayısı, görev ve yetkileri,                             
    10. Sendika şubelerinin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri, genel kurul-  
larının toplantılarına ve kararlarına ilişkin usul va esaslar ile sendika       
genel kurulunda şubelerin nasıl temsil edileceği,                               
    11. Üye aidatlarının tespit şekil ve usulü,                                 
    12. Sendikanın veya konfederasyonun iç denetim usulleri,                    
    13. Harcamaların nasıl yapılacağı, yetkilerin nasıl verileceği ve yetki     
sınırları,                                                                      
    14. Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği,                                     
    15. Sendika veya konfederasyonun feshi halinde mallarının tasfiye şekli,    
    16. Sendika veya konfederasyonun organlarının oluşumuna kadar kuruluşun     
işlerini yürütmeye ve temsile yetkili geçici yönetim kurulu üyelerinin ad ve    
soyadları ile ikametgahları.                                                    
                                                                                
    Tüzelkişiliğin kazanılmasından sonra yapılacak işlemler:                    

    Madde 8 - Sendika veya konfederasyonun tüzelkişilik kazanmasından sonra     
kurucular, tüzüğü ve ilk genel kurul toplantısına kadar sendika veya konfede-   
rasyonu sevk ve idare ile görevli kişilerin ad ve soyadlarını, meslek ve sanat- 
larını ve ikametgahlarını Ankara, İstanbul ve İzmir'de yayımlanan ve ülke ça-   
pında dağıtılan günlük birer gazetede onbeş gün içinde ilan ederler. Kurucular, 
gazete ilanını, sadece sendika veya konfederasyonun adına ve merkezine inhisar  
ettirebilirler. Bu takdirde, sözü geçen belgelerin birer örneği aynı süre için- 
de o ilin valiliğinin ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğünün
ilan tabelasında bir ay süre ile asılır ve basılmış nüshaları,masrafı karşılı-  
ğında, ilgililere dağıtılır. Bu dağıtım vergi, resim ve harca tabi değildir.    
    Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge müdürlükleri,sendika veya konfe- 
derasyonlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca tespit edilecek esaslar
çerçevesinde birer sicil tutarlar.Bu sicillerin birer örneği Çalışma ve Sosyal  
Güvenlik Bakanlığına gönderilir.                                                
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                               Organlar                                         
                                                                                
    Ortak hükümler:                                                             

    Madde 9 - Sendikaların, sendikaların şubelerinin ve konfederasyonların zo-  
runlu organları; genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin      
kuruludur.                                                                      
    Sendika ve konferedasyonlar ihtiyaca göre başka organlar da kurabilirler.   
Ancak bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredi-   
lemez.                                                                          
    Genel kurul dışındaki zorunlu organlara seçilen asıl üye sayısı kadar yedek 
üye seçilir.                                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Genel kurul tarafından seçilen organların üyelerinin ad ve soyadları,meslek 
ve sanatları, ikametgahları ile tüzük değişiklikleri ve tüzüğe göre şubelerin   
açılması, sendikanın ve şubesinin bulunduğu illerin valilikleri ile Çalışma ve  
Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge müdürlüklerine onbeş gün içinde gönderilir ve   
8 inci maddeye göre ilan edilir.Ancak şube genel kurulu tarafından yapılan seçim
sonuçları,şubenin bulunduğu mahalde ilan edilir.                                
    (Beşinci ve altıncı fıkralar - Mülga: 4/4/1995/15 md.)                      
    Bu Kanunun uygulamasında yönetim ve denetim kurulu üyeleri yönetici sıfatı- 
nı taşırlar.                                                                    
    Genel kurul dışındaki organlara seçilenlerin 5 inci maddede sayılan suçlar- 
dan biri ile mahküm olmaları halinde görevleri kendiliğinden sona erer.         
    (Ek: 25/5/1988 - 3449/3 md.)İşveren sendikalarında üyelerin genel kurulda ve
diğer zorunlu organlarda kaç kişi ile temsil edilebilecekleri tüzüklerinde be-  
lirtilir.                                                                       
    Genel kurulların oluşması:                                                  

    Madde 10 - İşçi sendika şubesi genel kurulu, üyelerden oluşur.              
    (Değişik: 4/4/1995 - 4101/3 md.) İşçi Sendikası şubesinin faaliyet saha-    
sındaki işyerlerinde çalışan sendikalı işçi sayısı beşyüzü aştığı takdirde şube 
genel kurulu delege esasına göre yapılır.Genel kurula katılacak delegeler,üye-  
ler tarafından serbest,eşit,gizli oy,açık sayım ve döküm esasına göre ve sendika
tüzüğündeki hükümlere göre seçilir. Şube genel kuruluna katılacak delege sayısı 
yüzden az ikiyüzelliden çok olmamak üzere sendika tüzüğünde belirlenir.         
    İşçi sendikası genel kurulu, üyelerden, üye sayısı bini aştığı takdirde de- 
legelerden oluşur. Şubesi bulunan sendikalarda delegeler şube genel kurulların- 
ca, şubeleri bulunmayan sendikalarda delegeler ikinci fıkradaki usul uyarınca   
seçilir. Sendika genel kurulunun delege sayısı ikiyüzden az beşyüzden çok olma- 
mak üzere tüzüğünde belirlenir.                                                 
    İşveren sendikası genel kurulu üyelerden, üyenin tüzelkişi olması halinde   
temsilcisinden,üye ve temsilci sayısı bini aştığı takdirde delegelerden oluşur. 
Delegeler ikinci fıkradaki usul uyarınca üye ve temsilcilerce kendi aralarından 
seçilir. Sendika genel kurulunun delege sayısı beşyüzden çok olmamak üzere tü-  
züğünde belirlenir.                                                             
    İşçi ve işveren konfederasyonu genel kurulu,üye sendikalarca seçilen en çok 
beşyüz delegeden oluşur. Üye sendikaların genel kurulda kaç delegeyle temsil    
edileceği konfederasyon tüzüğünde belirlenir.                                   
    Konfederasyon,sendika ve sendika şubesi yönetim ve denetleme kurulu üyeleri 
bu sıfatla kendi genel kurullarına delege olarak katılırlar.                    
                                                                                
                                                                                
    Delege sıfatı, müteakip olağan genel kurul için yapılacak delege seçimi ta- 
rihine kadar devam eder.                                                        
    Sendika tüzüklerine delege seçilebilmeyi engelleyici hükümler konamaz.      
                                                                                
    Genel kurulların görevleri: