Endeksler
                                                                                
                                                                                
                               SİYASİ PARTİLER KANUNU                           
                                                                                
    Kanun Numarası        : 2820                                                
    Kabul Tarihi          : 22/4/1983                                           
    Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 24/4/1983  Sayı: 18027                       
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 22  Sayfa: 290                     
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
              Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız              
            "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"            
                        Cilt: 1       Sayfa: 1217                               
                                 *                                              
                                * *                                             
                                                                                
                            BİRİNCİ KISIM                                       
                            Genel Esaslar                                       
                                                                                
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı, siyasi partilerle ilgili esasları düzenlemektir.
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun, siyasi partilerin kurulmaları, teşkilatlanmaları, faali-
yetleri, görev, yetki ve sorumlulukları, gelir ve giderleri, denetlenmeleri, ka-
panma ve kapatılmalarıyla ilgili hükümleri kapsar.                              
                                                                                
    Tanım:                                                                      

    Madde 3 - Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlara uygun olarak; milletvekili  
ve mahalli idareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüş-
leri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradenin oluşma-
sını sağlayarak demokratik bir Devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş me-
deniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek    
üzere teşkilatlanan tüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır.                          
                                                                                
    Siyasi partilerin vazgeçilmezliği ve niteliği:                              

    Madde 4 - Siyasi partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları- 
dır. Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı olarak çalışırlar.                     
    Siyasi partilerin kuruluşu, organlarının seçimi, işleyişi, faaliyetleri ve  
kararları Anayasada nitelikleri belirtilen demokrasi esaslarına aykırı olamaz.  
                                                                                
    Siyasi parti kurma hakkı:                                                   

    Madde 5 - Vatandaşlar siyasi parti kurma hakkına sahiptirler.               
    Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlar çerçevesinde, önceden izin almaksızın  
serbestçe kurulurlar.                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Siyasi parti kurma hakkı, Anayasanın başlangıç kısmında belirtilen temel il-
kelere aykırı olarak ve Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü-
nü bozmak, Devletin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, temel hak ve  
hürriyetleri yok etmek, Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini   
veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak ve-
ya dil, ırk, din, mezhep ayırımı veya bölge farklılığı yaratmak veya sair her-  
hangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere veya herhangi bir diktatörlük türüne da-
yanan bir devlet düzeni kurmak amacıyla kullanılamaz.                           
                                                                                
    Üye olma ve üyelikten çekilme hakkı:                                        

 

 
    Madde 6 - Her Türk vatandaşı, kanunda ve parti tüzüğünde gösterilen şartlara
ve usullere göre siyasi partilere üye olma ve dilediği anda üyelikten çekilme   
hakkına sahiptir.                                                               
    Kimse, aynı zamanda birden fazla siyasi partinin üyesi olamaz, aksi halde   
üyelik sıfatı bu siyasi partilerin hepsinde birden sona ermiş sayılır.          
    Kimse, bir partinin birden fazla teşkilat birimine üye kaydolamaz, aksi hal-
de son kayıt tarihinden önce yapılmış olan üyelik kayıtları geçersizdir.        
                                                                                
    Siyasi partilerin teşkilatı:                                                

    Madde 7 - (Değişik: 21/5/1987-3370/1 md.)                                   
    Siyasi partilerin teşkilatı; merkez organları ile il, ilçe ve belde teşki-  
latlarından; Türkiye Büyük Millet Meclisi Grubu ile il genel meclisi ve belediye
meclisi gruplarından ibarettir.                                                 
    Belde teşkilatı il ve ilçe merkezleri dışında belediye teşkilatı olan yer-  
lerde kurulur.                                                                  
    Belde teşkilatları ilçe başkanlığına bağlıdır. Bu teşkilatların seçim tarzı,
kuruluş ve faaliyet şekil ve şartları, üye sayısı, il ve ilçe teşkilatlarıyla   
münasebetleri siyasi partilerin tüzüklerinde gösterilir.                        
    Şu kadar ki, belde teşkilatının üye sayısı üçten az olamaz.                 
    Siyasi partiler, yukarıdaki fıkralarda belirtilenler dışında herhangi bir   
yerde ve herhangi bir ad altında teşkilat kuramazlar.                           
                                                                                
                             İKİNCİ KISIM                                       
                    Siyasi Partilerin Teşkilatlanması                           
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                                Kuruluş                                         
                                                                                
    Partilerin kurulması:                                                       

    Madde 8 - Siyasi partiler, milletvekili seçilme yeterliğine sahip en az otuz
Türk vatandaşı tarafından kurulur.                                              
    Siyasi partilerin genel merkezi Ankara'da bulunur.                          
    Siyasi partiler, aşağıda belirtilen bildiri ve belgelerin, İçişleri Bakanlı-
ğına verilmesiyle tüzelkişilik kazanırlar.                                      
    Bildiride, kurulacak siyasi partinin adı, genel merkez adresi, kurucuların  
adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, öğrenim durumları, meslek veya sanatlarıyla  
ikametgahlarının belirtilmesi ve bu bildirinin bütün kurucular tarafından imza- 
lanması ve bildiriye beşer adet olmak üzere kurucuların nüfus kayıt örnekleri,  
adli sicil belgeleri ve kurucuların ayrı ayrı düzenledikleri siyasi parti kuru- 
cusu olabilme şartlarını taşıdıklarını belirten imzalı beyannameler ile kurucu- 
lar tarafından imzalanmış parti tüzüğü ve programının eklenmesi şarttır.        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bilgi ve belgelerin alındığı anda, İçişleri Bakanlığınca bir alındı belgesi 
verilir.                                                                        
    İçişleri Bakanlığı, kuruluş bildirisi ve alındı belgesinin onaylı birer ör- 
neği ile bildiri eklerinin birer takımını üç gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığı 
ile Anayasa Mahkemesine gönderir.                                               
                                                                                
    Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesi:               

    Madde 9 - Cumhuriyet Başsavcılığı kurulan partilerin tüzük ve programlarının
ve kurucuların hukuki durumlarının Anayasa ve kanun hükümlerine uygunluğunu ve  
belgelerinin tamam olup olmadığını, kuruluşlarını takiben öncelikle ve ivedilik-
le inceler. Tespit ettiği noksanlıkların giderilmesini, lüzum göreceği ek bilgi 
ve belgelerin gönderilmesini yazıyla ister. Bu yazının tebliği tarihinden başla-
yarak otuz gün içinde noksanlık giderilmediği veya istenen ek bilgi ve belgeler 
gönderilmediği takdirde,siyasi partilerin kapatılmasına dair hükümler uygulanır.
                                                                                
    Siyasi parti sicili:                                                        

    Madde 10 - Cumhuriyet Başsavcılığınca her siyasi parti için bir sicil dosya-
sı tutulur.                                                                     
    Bu sicil dosyasında:                                                        
    a) Kuruluş bildirisi ve ekleri;                                             
    b) (Değişik: 21/5/1987-3370/2 md.) Merkez organları ile, teşkilat kurdukları
il, ilçe ve beldeleri, bunların organlarında görev alanların adlarını, soyadla- 
rını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veya sanatlarını ve ikametgahlarını gös- 
terir onaylı listeleri,                                                         
    c) Partinin faaliyetlerini düzenleyen her türlü yönetmelikler ve diğer ya-  
yınları,                                                                        
    d) Partiye kayıtlı üyelerin, ilçelere göre (b) bendindeki bilgileri içeren  
listeleri,                                                                      
    Bulunur.                                                                    
    Cumhuriyet Başsavcılığınca istenilen sicille ilgili diğer bilgi ve belgeler 
de bu dosyaya konulur.                                                          
    Siyasi partiler, (b) ve (c) bentlerindeki bilgi ve belgeler ile bunlarda ve 
parti tüzük ve programlarında yapılan değişiklikleri, yayın veya değişiklik ta- 
rihinden itibaren onbeş gün içinde; (d) bendindeki listeler ile bunlarla ilgili 
değişiklikleri ise, altı ayda bir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderirler.        
    Siyasi partilerin kapatılmaları veya kapanmaları sicillerine işlenir.       
    Bu sicil herkese açıktır. Soruşturma ile ilgili bilgilerin gizliliğine iliş-
kin hükümler saklıdır.                                                          
    (Ek:31/3/1988 - 3420/2. md.) Siyasi Partilerin bu Kanuna göre yapacakları   
kongre delege seçimlerinde ve ön seçimlerde (b) ve (d) bentleri gereğince Cum-  
huriyet Başsavcılığına bildirilmiş üye listeleri esas alınır.                   
    (Ek:31/3/1988 - 3420/2. md.) Cumhuriyet Başsavcılığı, üye listelerinin      
düzenlenmesi, yazımı, bunların ilçe seçim kurullarına gönderilmesi ve buna ait  
işlerde 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Ka-  
nunun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki esaslar dairesinde personel görev- 
lendirebileceği gibi, bu işlerin yürütülmesinde kamu kurum ve kuruluşlarına ait 
teknik araçlardan da yararlanabilir. Görevlendirileceklere 298 sayılı Seçimlerin
Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 182 nci maddesine göre üc- 
ret ödenir. Bu ücretler ile hizmetin ifası için gerekli ödenek Genel Bütçeden   
ödenir.                                                                         
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                                Üyelik                                          
    Siyasi partilere üye olma: