Endeksler
                                                                                
                           HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU(1)                       
                                                                                
    Kanun Numarası          : 2802                                              
    Kabul Tarihi            : 24/2/1983                                         
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 26/2/1983  Sayı: 17971                    
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5   Cilt: 22   Sayfa: 189                 
                                         *                                      
                                        * *                                     
              Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız              
             "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"           
                             Cilt: 1       Sayfa: 1213                          
                                          *                                     
                                         * *                                    
                                      BİRİNCİ KISIM                             
                                      Genel Hükümler                            
                                                                                
                                      BİRİNCİ BÖLÜM                             
                                      Amaç ve Kapsam                            
    Amaç:                                                                       

    Madde 1 - Bu Kanunun amacı;                                                 
    a) Adli ve idari yargı hakim ve savcılarının niteliklerini, atanmalarını,   
hak ve ödevlerini, aylık ve ödeneklerini, meslekte ilerlemelerini, görevlerinin 
ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesini, haklarında di- 
siplin kovuşturması açılmasını ve disiplin cezası verilmesini, görevleriyle il- 
gili veya görevleri sırasında işledikleri veya kişisel suçlarından dolayı soruş-
turma yapılmasını ve yargılamalarına karar verilmesini, meslekten çıkarılmayı   
gerektiren suçluluk veya yetersizlik hallerini, meslek içi eğitimlerini ve diğer
özlük işlerini,                                                                 
    b) Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay Başkan ve üyelerinin aylık ve    
ödenekleri ile diğer mali, sosyal hak ve yardımlarını,                          
    Düzenlemektir.                                                              
                                                                                
    Kapsam:                                                                     

    Madde 2 - Bu Kanun, adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları ile idari yargı
hakim ve savcıları hakkında uygulanır.                                          
    Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay Başkan ve üyeleri de 1 inci maddenin
(b) bendinde sayılan özlük hakları bakımından bu Kanun hükümlerine tabidirler.  
                                                                                
    Tanımlar:                                                                   

    Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında;                                        
    a) Hakim:                                                                   
    1. Adli yargıda :   Mahkeme başkan ve üyelerini, hakimleri, Yargıtay tetkik 
hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez kuruluşunda idari görevlerde çalışan ha-  
kimleri,                                                                        
----------------------                                                          
(1) 12.2.1989 tarihli ve 360 sayılı KHK'nin Geçici Maddesi ile 2802 sayılı Ha-  
kimler ve Savcılar Kanunu ve bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvel ile diğer kanun-  
larda yer alan Cumhuriyet savcılığı ünvanı, il ve ilçe Cumhuriyet başsavcılığı; 
Cumhuriyet savcı yardımcılığı ünvanı, Cumhuriyet savcılığı; Yargıtay Cumhuriyet 
Başsavcı yardımcılığı ünvanı, Yargıtay Cumhuriyet savcılığı, Devlet güvenlik    
mahkemesi Cumhuriyet savcılığı ünvanı, Devlet güvenlik mahkemesi Cumhuriyet     
başsavcılığı; Devlet güvenlik mahkemesi Cumhuriyet savcı yardımcılığı ünvanı,   
Devlet güvenlik mahkemesi Cumhuriyet savcılığı olarak değiştirilmiş ve Cumhuri- 
yet savcı başyardımcılığı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı Başyardımcılığı      
ünvanları kaldırılmıştır.                                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    2. İdari yargıda : Mahkeme başkan ve üyelerini, hakimleri, Danıştay tetkik  
hakimleri ile Adalet Bakanlığı merkez kuruluşunda idari görevlerde çalışan ha-  
kimleri,                                                                        
    b) Savcı:                                                                   
    1. (Değişik: 12/2/l989 - KHK-360/1 md.; Değiştirilerek Kabul : 24/1/1990 -  
3611/1 md.) Adli yargıda: İl ve ilçe Cumhuriyet başsavcılarını, Cumhuriyet baş- 
savcı vekillerini, Cumhuriyet savcılarını, Yargıtay Cumhuriyet savcıları ile    
Adalet Bakanlığı merkez kuruluşunda idari görevlerde çalışan savcıları,         
    2. İdari yargıda : Danıştay savcıları ile Adalet Bakanlığı merkez kuruluşun-
da idari görevlerde çalışan savcıları,                                          
    İfade eder.                                                                 
                                                                                
                                    İKİNCİ BÖLÜM                                
                      Haklar ve Ödevlere İlişkin Temel İlkeler                  
    Bağımsızlık, teminat ve ödevler:                                            

    Madde 4 - Hakimler mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına
göre görev yaparlar. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kul-
lanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez, genelge göndere- 
mez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.                                             
    Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun    
olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.                                
                                                                                
    Gözetim ve denetim hakkı:                                                   

    Madde 5 - (Değişik birinci fıkra : 12/2/1989 - KHK-360/2 md.; Aynen Kabul:  
24/1/1990 - 3611/2 md.) Yargıtay, bütün adalet mahkemeleri üzerinde, Danıştay,  
bütün idari mahkemeler üzerinde yargı denetimi ve gözetimi; Yargıtay Cumhuriyet 
Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet savcıları üzerinde, Danıştay Başsavcısı, Danış- 
tay savcıları üzerinde, ağır ceza Cumhuriyet başsavcıları, merkezdeki Cumhuriyet
savcıları ile bağlı ilçe Cumhuriyet başsavcıları ve Cumhuriyet savcıları üzerin-
de, gözetim ve denetim hakkına sahiptir.                                        
    Mahkeme başkanlarının, yargılamanın düzenli bir şekilde yürütülmesine iliş- 
kin olarak görevli oldukları mahkeme dairelerindeki hakimler üzerinde gözetim   
hakkı vardır.                                                                   
    Adalet Bakanı, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görevler hariç olmak 
üzere hakim ve savcılar üzerinde gözetim hakkını haizdir.                       
    Hakim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.  
                                                                                
    Denetim, inceleme, soruşturma ve kovuşturma:                                

 

 
    Madde 6 - Hakim ve savcılar hakkında denetim, inceleme, soruşturma ve kovuş-
turma yapılması bu Kanun hükümlerine tabidir.                                   
                                                                                
                                  İKİNCİ KISIM                                  
                             Hakimlik ve  Savcılık                              
                                                                                
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                                 Adaylık Dönemi                                 
    Adaylık:                                                                    

    Madde 7 - Adaylık dönemini geçirip aşağıdaki koşullara uygun olarak ehliye- 
tini kanıtlamış olmadıkça, hiç kimse hakimlik ve savcılığa atanamaz.            
    39 uncu madde hükmü saklıdır.                                               
    Adaylar, Devlet Memurları Kanunundaki Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dahil 
olup, hakimlik ve savcılığın sınıf ve derecelerine dahil değildirler ve hakla-  
rında, Devlet Memurları Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Adayların nitelikleri :                                                     

    Madde 8 - Adaylığa atanabilmek için :                                       
    a) Türk vatandaşı olmak,                                                    
    b) Giriş sınavının yapıldığı yılın Ocak ayının son günü itibariyle, lisans  
ve lisansüstü (Master) öğrenimi yapmış olanlar için otuz, doktora öğrenimini    
tamamlamış olanlar için otuzbeş yaşını bitirmemiş olmak.                        
    c) Adli yargı adayları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı   
bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye'deki hukuk fakülteleri programlarına   
göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak,         
    İdari yargı adayları için, hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yete-  
rince yer veren siyasal bilimler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında 
en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış veya bunlara denkliği Milli Eğitim Bakan-
lığınca kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olmak,                
    d) Kamu haklarından yasaklı olmamak,                                        
    e) Yabancı ile evli olmamak,                                                
    f) Askerlik durumu itibariyle askerlikle ilgisi bulunmamak veya muvazzaflık 
hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak,                 
    g) Hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapma-
sına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya sakatlığı, alışılmışın dışın-
da çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol    
zorluğu çekmek gibi özürlü durumları bulunmamak,                                
    h) (Değişik:  11/9/1987 - KHK 276/3 md.; Aynen Kabül: 24/2/1988-3409/3 md.) 
Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ağır hapis veya üç aydan fazla hapis veya    
affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihti-
las, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kul- 
lanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan
veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırları-
nı açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya tak-
sirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerek- 
tiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak.            
    ı) Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı göstermek,                    
    j) Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulun-
mamış olmak,                                                                    
    şarttır.                                                                    
                                                                                
    Adaylığa atama :                                                            

    Madde 9 - Her yıl alınacak aday sayısı, kadro ve ihtiyaç durumuna göre Ada- 
let Bakanlığınca saptanır.                                                      
    (İkinci fıkra İptal: Ana.Mah.'nin 14/12/1995 tarih ve E.1995/19,K.1995/64   
sayılı kararı ile.)                                                             
    Doktora yapanlar sadece mülakata tabi tutulurlar.                           
    Adli yargı adayları, stajlarını adliye mahkemelerinde, Cumhuriyet savcılık- 
larında, icra dairelerinde ve sorgu hakimliklerinde; idari yargı adayları, staj-
larının ilk bir yılını Danıştayda bir yılını da bölge idare, idare ve vergi mah-
kemelerinde yaparlar.                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Ankara'daki adli yargı adaylarının ayrıca, yönetmelikte belirlenecek süre   
ile Yargıtayda staj yapmaları sağlanır.                                         
    Adaylar, büro ve kalemlerde gördükleri bütün işlerden dolayı asıl görevliler
gibi sorumludurlar.                                                             
    Adayların yarışma sınavı, mülakat ve stajları ile 8 inci maddenin (g) bendi-
nin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.                     
    Adaylık süresi:                                                             

    Madde 10 - Adaylık süresi iki yıldır.                                       
    (İkinci fıkra mülga: 11/9/1987 - KHK 276/13 md.; Aynen Kabül: 24/2/1988 -   
3409/13 md.)                                                                    
    (Ek : 3/8/1993-KHK-493/1 md.); iptal: Ana.Mah.'nin 6/10/1993 tarih ve       
E.1993/38, K.1993/36 Sayılı Kararı ile,)                                        
    Adaylar hakkında düzenlenecek belgeler: