Endeksler
                                                                                
                        UMUMİ HIFZISSIHHA KANUNU                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası       : 1593                                                 
    Kabul Tarihi         : 24/4/1930                                            
    Yayımlandığı R.Gazete: 6/5/1930  Sayı : 1489                                
    Yayımlandığı Düstur  : Tertip : 3  Cilt : 11  Sayfa : 143                   
                                                                                
                                                                                
                                *                                               
                               * *                                              
                                                                                
        Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız                    
          "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri                         
                  Külliyatı", Cilt : 1  Sayfa: 119                              
                                                                                
    Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara göre     
                düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                          
                                                                                
                                *                                               
                               * *                                              
                                                                                
                            BİRİNCİ BAP                                         
                           Sıhhi teşkilat                                       
                            BİRİNCİ FASIL                                       
                  Devlet hidematı sıhhiyesi ve sıhhi Merciler                   
                                                                                

    Madde 1 - Memleketin sıhhi şartlarını ıslah ve milletin  sıhhatine zarar ve-
ren bütün hastalıklar veya sair muzır amillerle mücadele etmek ve müstakbel nes-
lin sıhatli olarak yetişmesini temin ve halkı tıbbi ve içtimai muavenete mazhar 
eylemek umumi Devlet hizmetlerindendir.                                         

    Madde 2 - Umumi sıhhat ve içtimai muavenet hizmetlerine ait Devlet vazaifi  
Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti tarafından ifa ve hususi idarelerle beledi- 
yelere ve sair mahalli idarelere bırakılan hizmetlerin sureti icrası murakabe   
olunur. Milli Müdafaa teşkilatına ait sıhhi işler müstesna olmak üzere bütün    
sıhhat ve içtimai muavenet işlerinin mercii ve murakıbı bu Vekalettir.          

    Madde 3 - Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçeleriyle muayyen hatlar   
dahilinde olarak aşağıda yazılı hizmetleri doğrudan doğruya ifa eder:           
    1 - Doğumu (......)(1) teshil ve çocuk ölümünü tenkis edecek tedbirler.     
    2 - Validelerin doğumdan evvel ve doğumdan sonra sıhhatlerinin vikayesi.    
-----------------------                                                         
(1) Bu benddeki "doğumu tezyit" hakkındaki hüküm 1/4/1965 tarih ve 557 sayılı   
    Kanunun 8 inci maddesi ile ilga edilmiş olduğundan "tezyit" ibaresi metinden
    çıkarılmıştır.                                                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3 - Memlekete sari ve salgın hastalıkların hulülüne mümanaat.               
    4 - Dahilde her nevi intani, sari ve salgın hastalıklarla veya çok miktarda 
ve fiatı intaç ettiği görülen sair muzır amillerle mücadele.                    
    5 - Tababet ve şubeleri sanatlarının icrasına nezaret.                      
    6 - (...) (1) ilaçları ve bütün zehirli müessir ve uyuşturucu maddelerle    
yalnız hayvanlar için serumlar ve aşıları murakabe hariç olmak üzere her nevi   
serum ve aşılar (2).                                                            
    7 - Çocukluk ve gençlik hıfzıssıhhasına ait işlerle çocuk sıhhat ve bünye-  
sinin muhafaza ve tekamülüne ait tesisatın murakabesi.                          
    8 - Mektep hıfzıssıhhası.                                                   
    9 - Mesai ve san'at hıfzıssıhhası işleri.                                   
    10 - Maden suları ile sair havassı şifaiyesi olan sulara nezaret.           
    11 - Hıfzıssıhha müesseseleri ve bakteriyoloji laboratuvarları ve alelümum  
hayati muayene ve tahlillere mahsus müesseseler küşat ve idaresi.               
    12 - Mesleki tedrisat müesseseleri küşat ve idare veya mümasili müessesatı  
murakabe ve bunlara müsaade itası.                                              
    13 - Mecnunlarla sair ruhi hastalıklara mahsus tedavihaneler veya malül veya
herhangi bir noksanii hilkate malik olanları kabul edecek yurt veya müesseseler 
tesis ve idare.                                                                 
    14 - Muhacrin sıhhat işleri.                                                
    15 - Hapisanelerin ahvali sıhhiyesine nezaret.                              
    16 - Tıbbi istatistiklerin tanzimi.                                         
    17 - Sıhhi neşriyat ve propogandalar.                                       
    18 - Vesaiti münakale umuru sıhhiyesinin nezaret.                           
                                                                                

   Madde 4 - Doğrudan doğruya şehir ve kasabalar, köyler hıfzıssıhhasına veya   
tıbbi ve içtimai muavenete mütaallik işlerin ifası belediyelere ve idaresi      
hususiyelere ve sair mahalli idarelere tevdi edilir. Vekalet indelicap bu       
idarelere rehber olmak üzere bazı mahallerde nümune tesisatı vücude getirir.    
                                                                                
                                                                                
                              İKİNCİ FASIL                                      
                    Sıhhat ve İçtimai Muavenet teşkilatı                        
                                                                                
                                                                                

    Madde 5 - Sıhhat ve içtimai Muavenet Vekaleti 3 üncü maddede zikredilen     
hizmetleri ifa için hususi teşkilat kanununa tevfikan teşkil edilmiş fenni ve   
idari şubelerden mürekkeptir. Kanunu mahsusuna tevfikan mülhak bütçe ile idare  
olunan Hudutlar ve Sahiller Sıhhat Umum Müdürlüğü, Sıhhat ve İçtimai Muavenet   
Vekaletine merbut olarak ifayı vazife eyler.                                    
                                                                                

 

 
    Madde 6 - Her vilayette Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine merbut olmak  
üzere bir Sıhhat ve İçtimai Muavenet Müdürü bulunur. Sıhhat müdürleri bulunduk- 
ları vilayetlerde Vekaletin en büyük memuru olmakla beraber valilerin sıhhi     
müşaviridirler. Valiler mevcut sıhhi kanun, nizam ve talimatlara tevfikan sıhhi-
ye müdürlerini istihdam ederler ve sıhhi hususlarda onların rey ve mütalaalarını
alırlar.                                                                        
                                                                                
----------------------                                                          
(1) Bu aradaki "Gıdalar ile" ibaresi, 24/6/1995 tarihli ve 560 sayılı KHK'nin   
    21 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olup, metinden çıkarılmıştır.    
                                                                                
(2)  Bu benddeki "aşılar" kelimesi 16/4/1934 tarih ve 2410 sayılı Kanunun 1 inci
     maddesiyle "aşıları murakabe" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

    Madde 7 - Sıhhat ve İçtimai Muavenet müdürleri bulundukları vilayetin sıhhi 
umur ve muamelelerinden vali ile beraber mesul olup bütün sıhhi kanun, nizam,   
talimat ve emirlerin iyi tatbikına nezaretle mükelleftir.                       
                                                                                

    Madde 8 - Her kazada ve icabı takdirinde nahiye merkezlerinde bir veya mü-  
taaddit Hükümet tabipleri istihdam olunur. Hükümet tabipleri doğrudan doğruya   
vilayet sıhhiye müdürünün emri altında olup memur oldukları mahallerin sıhhi    
umur ve muamelelerinden mesuldür ve kaymakamın sıhhi hususatta sıhhi müşaviri-  
dir. Hükümet tabiplerinin maiyyetlerinde sıhhi işlerde kendilerine muavenette   
bulunmak üzere küçük sıhhat memurları istihdam edilir.                          
                                                                                

    Madde 9 - Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti üçüncü ve dördüncü maddelerde 
zikredilen vazifeleri ifa ve müesseseleri idare etmek üzere tabipler, baytarlar,
eczacılar, sair sıhhi ve idari memurlar tayin ve istihdam eder.                 
                                                                                
                                     ÜÇÜNCÜ FASIL                               
                                  Yüksek Sıhhat Şürası                          
                                                                                

    Madde 10 - Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince tevdi edilecek yüksek     
sıhhi ve içtimai meseleler hakkında rey ve mütalaasını beyan ve sıhhi ve içtimai
hizmet ve muavenetlere ait kanun, nizamname ve talimatnameleri birinci derecede 
tetkik eylemek ve tababet ve şubeleri sanatlarını ifadan mütevellit adli mesele-
lerde ihtibar vazifeleriyle mükellef olmak üzere bir Yüksek Sıhhat Şürası teş-  
kil olunmuştur.