Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                        TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ VE                           
                            BİRLİKLERİ KANUNU                                   
                                                                                
    Kanun Numarası          : 1581                                              
    Kabul Tarihi            : 18/4/1972                                         
    Yayımlandığı R.Gazete   : Tarih: 28/4/1972  Sayı: 14172                     
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5  Cilt: 11  Sayfa: 2196                  
                                                                                
    Kuruluş ve kapsam:                                                          

    Madde 1 - Bu kanunda yazılı hükümlerden faydalanılmak suretiyle üreticiler, 
aralarında ekonomik menfaatlerini korumak ve özellikle meslek ve geçimleriyle   
ilgili ihtiyaçlarını sağlamak amaciyle karşılıklı yardım ilkesine dayanan ve tü-
zel kişiliği olan değişir ortaklı, değişir sermayeli Tarım Kredi Kooperatifleri 
kurabilirler.                                                                   
    Ortak ürünleri üzerinde ticaret ve komisyonculuk yapanlar, faizle para veya 
mal olarak kredi verenler, bu kooperatiflere giremezler.                        
    Bu esaslara göre kurulan bir veya birkaç il dahilindeki kooperatifler bölge 
birliklerini, en az 5 bölge birliği de, merkez birliğini kurarlar.              
    Merkez birliği tek üst kuruluş olup Ankara'dadır.                           
    Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin çalışma alanı içinde birden fazla    
kooperatif ve bölge birliği kurulamaz.                                          
    Tarifler:                                                                   

    Madde 2 - Bu kanunda geçen;                                                 
    a) Ortak deyimi,                                                            
    Bu kanuna göre kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri ortaklarını,              
    b) Kooperatif deyimi,                                                       
    Bu kanun kapsamına giren Tarım Kredi Kooperatiflerini,                      
    c) Bölge birliği deyimi,                                                    
    Kooperatifler tarafından kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri bölge birlikle- 
rini,                                                                           
    ç) Merkez Birliği deyimi,                                                   
    Faaliyeti bütün yurdu kapsıyan Tarım Kredi Kooperatifleri ve bölge birlikle-
rinin bağlı bulundukları Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğini.   
    İfade eder.                                                                 
    Amaç ve çalışma konuları:                                                   

    Madde 3 - Kooperatiflerin, bölge ve merkez birliklerinin çalışma konuları   
şunlardır:                                                                      
    I - Kooperatifler                                                           
    A) Ortaklarının;                                                            
    a) Kısa ve orta vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak,                      
    b) Ürünlerini değerlendirmek,                                               
    c) Müştereken yararlanabilecekleri her çeşit makina, ekipman ve tesisleri   
edinmek,                                                                        
    B) Ortak ve gerektiğinde diğer üreticilerin;                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    a) Üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak,
    b) El sanatlarını geliştirmek ve mamullerini değerlendirmek,                
    c) Mesleki ve teknik yönden bilgilerini artırmak, sosyal ve kültürel konula-
riyle ilgili faaliyetlerde bulunmak, kurslar açmak ve seminerler tertip etmek,  
    C) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.    
    II- Bölge birlikleri                                                        
    a) Kooperatiflerin finansman işlerini düzenlemek,                           
    b) Ortak ürünlerinin değerlendirilmesiyle ilgili işleri yürütmek,           
    c) Gerektiğinde kooperatiflerin ihtiyaç duydukları üretim ve zaruri tüketim 
maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak veya imal etmek,                
    ç) Kooperatiflerin işlerinin kooperatifçilik ilkelerine ve mevzuat hükümle- 
rine uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere gerekli tedbirleri almak, teknik 
ve idari yardımlarda bulunmak ve ortakların genel ve mesleki eğitim faaliyetle- 
rini düzenlemek,                                                                
    d) Kooperatifleri denetlemek.                                               
    e) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.    
    Bölge birlikleri görevlerini merkez birliğinin tasvibi ile il veya ilçe mer-
kezlerinde kuracakları şubeleri veya görevlendirecekleri kooperatifler aracılığı
ile de yürütebilirler.                                                          
    III - Merkez birliği                                                        
    a) Kooperatif ve bölge birliklerinin bu kanuna ve kooperatifçilik ilkelerin 
uygun olarak gelişmesini sağlamak, kooperatifçilik ve mesleki eğitim faaliyetle-
rinde bulunmak,                                                                 
    b) Kooperatif ve bölge birliklerine finansman kaynakları temin etmek ve     
bunların geliştirilmesi için her türlü tedbirleri almak, kredi işlerinin düzenle
yürütülmesini sağlamak,                                                         
    c) Kooperatif ve bölge birliklerinin üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile 
üretim araçlarını toptan sağlamak, imal etmek ve ortak ürünlerinin değerlendi-  
rilmesi ile ilgili faaliyetleri rasyonel bir şekilde düzenlemek ve bu konularda 
her türlü teşebbüse girişmek veya iştirak etmek ve gerekli tesisleri kurmak,    
faaliyet konusuna giren hususlarda ithalat ve ihracat yapmak,                   
    ç) Kooperatif ve bölge birliklerinin görev ve çalışma konularının düzenle   
yürütülmesini sağlamak üzere genel uygulama esaslarını tespit etmek,            
    d) Kooperatif ve bölge birliklerini denetlemek,                             
    e) Kooperatiflerle, bölge ve merkez birliklerinin personel politikasını tes-
pit etmek ve yürütmek,                                                          
    f) Kooperatif ve bölge birliklerinin kuruluşuna karar vermek ve kuruluş mer-
kezini ve çalışma alanını tespit etmek,                                         
    g) Kooperatif ve bölge birliklerinin finansman ihtiyaçlarını karşılamak     
üzere tahvil çıkarmak,                                                          
    h) Hükümetçe görevlendirildiğinde, Devlet destekleme alımları ile ilgili    
faaliyetleri yürütmek,                                                          
    ı) Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin toplayacakları mevduatın kullanıl-
ma şekil ve şartları ile bu konudaki üst kuruluşlarla olan bağlantıları gösteren
yönetmeliği hazırlıyarak Ticaret Bakanlığına sunmak,                            
    i) Birlik ve Kooperatiflerce sağlanan kredi, araç ve gereçlerin kullanış    
şekil ve şartları ile amaca uygun olarak kullanıldığının kontrolunu gösteren bir
yönetmelik hazırlamak,                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Merkez ve bölge birlikleri ile Kooperatifler, kredi ihtiyaçlarını da karşı- 
lamak üzere, banka ve sigorta şirketi kurabilir veya bu gibi kuruluşlara iştirak
edebilir.                                                                       
                                                                                
    Yönetim kurulu :                                                            

    Madde 4 - (Değişik:24/6/1995 - KHK-553/1 md.)                               
    Yönetim Kurulu                                                              
                                                                                
    A) Kooperatiflerde; genel kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından    
genel kurulca üç sene için seçilecek beş üyeden,                                
                                                                                
    B) Bölge birliklerinde; genel kurulca temsilciler arasından üç sene için    
seçilecek yedi üyeden,                                                          
                                                                                
    C) Merkez Birliğinde; Genel Kurul temsilcilerinin kendi aralarından üç      
sene için seçecekleri dokuz üyeden,                                             
                                                                                
    teşekkül eder.                                                              
                                                                                
    Kooperatifler ve bölge birliklerinde yönetim kurulları bir başkan ve bir    
başkan vekili seçerler. Merkez Birliğinde ise yönetim kurulu bir başkan ve      
iki başkan vekili seçer.                                                        
    Kooperatif müdürleri, bölge müdürleri ve Merkez Birliği Genel Müdürü,       
yönetim kurulu toplantılarına iştirak ederler; ancak, bunların oy kullanma      
hakları yoktur. Toplantılarda vekaleten oy kullanılamaz.                        
    Yönetim kurulu üyeliklerine seçilenlerin, kooperatiflerde, bölge birlik-    
lerinde ve Merkez Birliğinde en az ilkokul mezunu olmaları şarttır.             
    Kooperatif ve bölge birliklerinde yönetim kurulu üyelerine ve denetçilere   
verilecek ücret veya huzur hakkının miktarı Merkez Birliği Yönetim Kurulu       
tarafından; Merkez Birliği Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerine verilecek   
ücret veya huzur hakkı miktarı ise Merkez Birliği Genel Kurulu tarafından       
tesbit edilir.                                                                  
    Kooperatif, bölge birlikleri ve Merkez Birliği yönetim kurulu üyeleri, bu   
kuruluşları temsilen iştiraklerde görev alamazlar. Ayrıca kooperatif çalışan-   
ları kooperatiflere ortak olamazlar.                                            
    Kooperatif, bölge birlikleri ve Merkez Birliği tarafından yapılacak seçim-  
lerin esasları,temsilcilerin adedi, yönetim kurulu üyeleri ile kooperatif ve    
bölge birlikleri tarafından seçilecek temsilcilerde aranacak diğer nitelikler ve
yönetim kurulu üyelerinin çeşitli ilçe, il ve bölgeleri temsil esasları ana     
sözleşmelerde tayin ve tesbit edilir.                                           
    Kooperatiflerde her ortak, bölge birlikleri ve Merkez Birliği genel kurul-  
larında her temsilci yalnız bir oy kullanma hakkına sahiptir.                   
                                                                                
    Yönetim:                                                                    

    Madde 5 - (Değişik: 24/6/1995 - KHK-553/2 md.)                              
    Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliğinde işler; kanun, anasöz-  
leşme ve diğer mevzuat ile Kooperatif Üst Kuruluşlarının belirleyeceği esaslara,
genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak müdürlük, bölge müdürlü- 
ğü ve Genel Müdürlük tarafından yürütülür.                                      
    Merkez Birliği Genel Müdürü, genel müdür yardımcıları, bölge birliklerinde  
bölge müdürleri ve kooperatiflerde müdürler, Merkez Birliği Yönetim Kurulu ta-  
rafından atanır.                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliğinde imzaya yetkili diğer   
personel Genel Müdürün teklifi ve Merkez Birliği Yönetim Kurulunun onayı ile    
belirlenir.                                                                     
                                                                                
    Genel Müdür ve yardımcılarının yükseköğretim yapmış, kamu kurum ve kuruluş- 
larında veya Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri teşkilatı ile benzer      
kuruluşlarda en az sekiz yıl çalışmış olmaları şarttır.                         
                                                                                
    Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli iken, Genel Müdür ve yardımcısı        
olarak tayini yapılanların, bu görevde geçecek hizmetleri emeklilik mükte-      
sebinden sayılır. İlgili mevzuata göre T.C. Emekli Sandığına verilmesi gere-    
ken kesenek ve karşılıklar kendileriyle çalıştıkları kuruluş tarafından ödenir. 
                                                                                
    Kooperatif, bölge ve merkez birlikleri personelinin tayin, nakil ve görevden
çıkarılması gibi esaslar, Merkez Birliği Yönetim Kurulunca kabul edilip, Genel  
Kurulun tasdiki ile yürürlüğe giren bir yönetmelikle belirlenir.                
                                                                                
    Yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler ile personelin görevlerine son         
    verilmesi:                                                                  
                                                                                

 

 
    Madde 6 - (Değişik: 24/6/1995 - KHK-553/3 md.)                              
                                                                                
    Merkez Birliği Teftiş Kurulu tarafından yapılacak denetim sonuçlarına göre, 
görevleri ile ilgili olarak suç işledikleri anlaşılan ve görevden alınmaları    
uygun görülen kooperatif, bölge birliği ve Merkez Birliği yönetim kurulu üyeleri
ve denetçileri ile personelinin görevlerine Merkez Birliği Yönetim Kurulunca    
son verilir. Bu hususlardaki usul ve esaslar 5 inci maddede belirtilen yönetme- 
likle belirlenir.                                                               
                                                                                
    Kooperatif, bölge birlikleri ve Merkez Birliği personelinin iş Kanunu ile   
Borçlar Kanununa göre görevlerine son verilmesi halleri saklıdır.               
                                                                                
    Seçimle işbaşına gelen ve göreve son verilme, çekilme veya diğer herhangi   
bir sebeple yönetim kurulu üyelikleri ile denetçilikleri sona erenlerin yer-    
lerine yönetim kurullarınca yedekleri çağrılır. Yedeklerin katılımı ile de      
yönetim kurulları üyeliklerinin sayısı tamamlanamaz ise, kooperatifler bölge    
birliği, bölge birlikleri Merkez Birliği, Merkez Birliği de Tarım ve Köyişleri  
Bakanlığınca genel kurula çağırılır.                                            
                                                                                
    (Dikkat : Devamı 4927 nci sayfadadır.)                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Örnek anasözleşmelerin hazırlanması:                                        

    Madde 7 - (Değişik: 8/6/1984- KHK 237/4 md.; Aynen kabul: 7/6/1985 - 3223/4 
md.)                                                                            
    (Değişik birinci fıkra:4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen kabul:7/2/1990 -   
3612/54 md.) Kooperatif, bölge birlikleri ve Merkez Birliği örnek anasözleşmele-
ri, ilgili kuruluşların da görüşü alınarak Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı   
tarafından hazırlanır.                                                          
    Anasözleşmelerde yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir.             
    Genel kurul kararlarının onanması:                                          

    Madde 8 - Kooperatiflerle, bölge birlikleri genel kurullarının verecekleri  
kararlar Merkez Birliğinin onayı ile kesinleşir.                                
    Kooperatifler için Merkez Birliği bu yetkisini bölge birliklerine devredebi-
lir.                                                                            
    Merkez Birliği genel kurullarının verecekleri kararlar Ticaret Bakanlığının 
onayı ile kesinleşir.                                                           
    Ticaret Bakanlığı ve Merkez Birliği, gönderilen tutanakları geliş tarihinden
itibaren en çok bir ay içinde inceliyerek tasdik veya redde dair sonucunu ilgili
kuruluşlara bildirir.                                                           
    Bu müddet içinde incelenmesi bitirilmiyen, mevzuata ve usulüne uygun olarak 
yapılmış genel kurullara ait tutanaklar tasdik edilmiş sayılır.                 
    Üst kuruluşlara girme zorunluluğu:                                          

    Madde 9 - Bölge birliklerinin çalışma alanı içine alınan Kooperatiflerle    
Bölge Birlikleri, üst kuruluşlara girmek zorundadırlar.                         
    Bu zorunluluğa uymayan Kooperatif ve bölge birlikleri bu kanun hükümlerinden
yararlanamazlar.                                                                
    Talimatlara uyma mecburiyeti:                                               

    Madde 10 - (Değişik:8/6/1984-KHK-237/4 md.; Aynen kabul: 7/6/1985-3223/5    
md.)                                                                            
    Kooperatifler, bölge birlikleri ve Merkez Birliği bağlı bulundukları        
üst kuruluşların vereceği talimatlara uygun hareket etmeye mecburdur, aksine    
davranışlar sorumluluğu gerektirir. Sorumluluk derecesi ana sözleşmelerde belli 
edilir.                                                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Finansman: