Endeksler
                                İŞ KANUNU (1)                                   
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası         : 1475                                               
    Kabul Tarihi           : 25/8/1971                                          
    Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 1/9/1971 Sayı: 13943                        
    Yayımlandığı Düstur    : Tertip: 5 Cilt: 10 Sayfa: 3102                     
                                                                                
                               *                                                
                              * *                                               
                                                                                
          Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.                 
        "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"                
                         Cilt: 2    Sayfa: 1113                                 
                                                                                
                               *                                                
                              * *                                               
                                                                                
       Bu Kanun ile ilgili tüzükler için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara    
                     göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                
                                                                                
                               *                                                
                              * *                                               
                                                                                
     Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren      
      yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre             
                    düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                      
                                                                                
                               *                                                
                              * *                                               
                                                                                
                          BİRİNCİ BÖLÜM                                         
                          Genel Hükümler                                        
                                                                                
    Tarifler:                                                                   

    Madde 1 - Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı ça- 
lışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek kişiye işveren, işin yapıl-
dığı yere işyeri denir.                                                         
    İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle, din-  
lenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya mesleki
eğitim yerleri ve avlu gibi sair eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır.   
    İşyerinde işveren adına hareket eden ve işin ve işyerinin yönetiminde görev 
alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı
muamele ve yüklemlerinden doğrudan doğruya işveren sorumludur.                  
---------------------------------                                               
(1) Bu Kanuna göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı, 31/12/1960    
    tarih ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin 7 nci bendi  
    gereğince gelir vergisinden müstesnadır.                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bu kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar iş- 
veren vekilleri hakkında da uygulanır. İşveren vekilliği sıfatı, işçilere tanı- 
nan hak ve vecibeleri ortadan kaldırmaz.                                        
    Bir işverenden belirli bir işin bir bölümünde veya eklentilerinde iş alan ve
işçilerini münhasıran o işyerinde ve eklentilerinde çalıştıran diğer bir işvere-
nin kendi işçilerine karşı o işyeri ile ilgili ve bu kanundan veya hizmet akdin-
den doğan yüklemlerinden asıl işveren de birlikte sorumludur.                   
                                                                                
    Uygulama alanı:                                                             

    Madde 2 - Bu kanun, beşinci maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyer- 
lerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faali-
yet konularına bakılmaksızın uygulanır.                                         
                                                                                
     İşyerini bildirme:                                                         

     Madde 3 - Bu kanunun kapsamına girecek nitelikte bir işyerini kuran, her ne
suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya toptan değiştiren,  
yapılan işin tamamlanması yüzünden veya herhangi bir sebeple sürekli olarak ça- 
lışmasını bırakan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayı- 
sını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını, soy adını  
ve adresini, varsa işveren vekil veya vekillerinin adı, soyadı ve adreslerini,  
sürekli işlerde bir ay içinde bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek zorundadır.   
    Bölge çalışma müdürlüğü mesul memuru ise bildirimin alındığına dair belge   
vermek zorundadır.                                                              
                                                                                
    Uygulama başlangıcı:                                                        

    Madde 4 - İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, üçüncü madde-
deki bildirim gününe bakılmaksızın, ikinci maddede de gösterilen niteliğin edi- 
nildiği günden başlıyarak bu kanun hükümlerine bağlı olurlar.                   
                                                                                
    İstisnalar:                                                                 

    Madde 5 - Aşağıda belirtilen hususlarda bu kanun hükümleri uygulanmaz:      
    1. Deniz ve hava taşıma işlerinde,                                          
    2. Tarım işlerinde (Orman tali yolları dahil),                              
    3. Bir ailenin üyeleri veya hısımları arasında dışardan başka biri katılmı- 
yarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,                             
    4. Ev hizmetlerinde,                                                        
    5. 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine
uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde,                                        
    6. 18 yaşını bitirmemiş çıraklar hakkında,                                  
    7. Aile ekonomisi hududu içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işlerin-
de,                                                                             
    8. Konutların kapıcılık hizmetlerinde,                                      
    9. Sporcular hakkında,                                                      
    10. Yardım Sevenler Derneği merkez ve taşra atelyelerinde çalışanlar hakkın-
da,                                                                             
    11. Rehabilite edilenler hakkında,                                          
    Şu kadar ki,                                                                
    a) Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere
yapılan yükleme ve boşaltma işleri,                                             
    b) Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler,                      
    c) Tarım sanatları ile tarım aletleri makina ve parçalarının yapıldığı atel-
ye ve fabrikalarda görülen İşler,                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    ç) Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri,                                
    d) Halkın faydalanmasına açık veya işyerlerinin müştemilatı durumunda olan  
park ve bahçe işleri,                                                           
    e) Kaloriferli konut kapıcıları ile çalışmasını aynı işverene veya aynı ko- 
nuta hasreden konut kapıcıları,                                                 
    f) Deniz İş Kanunu kapsamına girmiyen ve tarım işlerinden sayılmıyan, deniz-
lerde çalışan su ürünleri müstahsalları ile ilgili işler.                       
    Bu kanun hükümlerine tabidir.                                               
                                                                                
    Sanayi ve ticaret işleri:                                                   

 

 
    Madde 6 - I. Bu kanunun uygulanması bakımından sanayiden sayılacak işler    
şunlardır:                                                                      
    a) Her türlü madenleri arama ve topraktan çıkarma işleriyle taş, kum ve ki- 
reç ocakları gibi işler,                                                        
    b) Ham, yarı ve tam yapılmış maddelerin işlenmesi, temizlenmesi, şeklinin   
değiştirilmesi, süslenmesi, satış için hazırlanması işleri,                     
    c) Her türlü kurma, onarma, sökme, dağıtma ve yıkma işleri,                 
    ç) Bina yapılması ve onarımı, değiştirilip bozulması ve yıkılması işleri ve 
bunlara yardımcı her türlü sınai yapım işleri,                                  
    d) Yol, demiryolu, tramvay yolu, liman, kanal, baraj, hava alanı, dalgakı-  
ran, tünel, köprü, lağım ve kuyuların yapılması ve onarımı, batıkların çıkarıl- 
ması ve bataklık kurutma gibi işler,                                            
    e) Elektrik ve her çeşit muharrik kuvvetlerin elde edilmesi, değiştirilmesi,
taşınması, kurma ve dağıtma işleri,                                             
    f) Su ve gaz tesisatı, kurma ve işletmesi işleri,                           
    g) Telefon, telgraf, telsiz, radyo ve televizyon kurma işleri,              
    h) Gemi ve vapur yapımı, onarımı, değiştirilmesi ve bozup dağıtma işleri,   
    i) Karada taşıma işleri,                                                    
    ı) Göl ve akarsularda insan veya eşya ve hayvan taşıma işleri,              
    j) Eşyanın istasyon, antrepo, iskele, limanlar ve hava alanlarında yükletil-
mesi, boşaltılması işleri,                                                      
    k) Basımevlerinde yapılan işler.                                            
                                                                                
    II. Bu kanunun uygulanması bakımından ticaretten sayılan işler şunlardır:   
    a) Ham, yarı ve tam yapılmış her çesit bitkisel, hayvani veya sınai ürün ve 
malların alımı ve satımı işleri,                                                
    b) Bankacılık gibi para tedavülü ile ilgili işlerle, sigortacılık, komisyon-
culuk, depoculuk, ambarcılık, antrepoculuk ve benzeri işler,                    
    c) Denizlerde çalışan su ürünleri müstahsalları ile ilgili işler,           
                                                                                
    III. Yukarda yazılı işler dışında kalan başka bir işin kanunun uygulanması  
bakımından sanayi veya ticaret işlerinden sayılıp sayılmamasını belirtmeye      
Çalışma Bakanlığı yetkilidir.                                                   
                                                                                
    Bildirimin yazılı olması:                                                   

    Madde 7 - Bildirimlerin ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılma-
sı gerekir. Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa, durum o yerde tutanakla tes-
pit edilir. Ancak 7201 sayılı Kanun kapsamına giren tebligat anılan kanun hüküm-
lerine göre yapılır.                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Sürekli ve süreksiz işler:                                                  

    Madde 8 - Nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işlere süreksiz iş,
bundan fazla süren işlere sürekli iş denir.                                     
    Bu kanunun 3, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 27,
49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 71, 76 ve 93 üncü maddeleri süreksiz
işlere uygulanmaz. Süreksiz işlerde bu maddelerin konusu olan uyuşmazlıklarda   
Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.                                             
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                             Hizmet Akdi                                        
                                                                                
    Yazılı akit:                                                                

    Madde 9 - (Değişik: 29/7/1983-2869/1 md.)                                   
    Belirli süresi bir yıl veya daha uzun sürekli hizmet akitlerinin yazılı ola-
rak yapılması zorunludur. Bu akitler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan
muaftır. Akit noterlikçe onanmış ise noter ücretleri bu hükmün dışında tutulur. 
    Yazılı akit yapılmayan durumlarda işveren, işçinin isteği üzerine, kendisine
genel ve özel iş şartlarını gösteren ve imzasını taşıyan bir belge vermekle yü- 
kümlüdür.                                                                       
    Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.            
                                                                                
    Takım sözleşmesi:                                                           

    Madde 10 - Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen bu işçi-
lerden birinin, takım kılavuzu sıfatiyle işverenle yaptığı sözleşmeye, takım    
sözleşmesi denir.                                                               
    Takım sözleşmesinin, süresi ne olursa olsun yazılı yapılması gerekir.       
    Takım sözleşmesinde isimleri yazılı işçilerden her birinin işe başlamasiyle,
bu Sözleşme o işçi ile işveren arasında doğrudan doğruya yapılmış sayılır. An-  
cak, takım sözleşmesi hakkında Borçlar Kanununun 110 uncu maddesi hükmü de yü-  
rür. Takım sözleşmesine girmiş olan işçilerin ücretlerini işveren veya işveren  
vekili her birine ayrı ayrı ödemek zorundadır.                                  
    9 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü takım sözleşmelerine de uygulanır.     
                                                                                
    Yazılı akdin şekli: