Endeksler
                                                                                
                                                                                
                  TÜRK VATANDAŞLARININ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET                     
                    MECLİSİNE DİLEKÇE İLE BAŞVURMALARI VE                       
                    DİLEKÇELERİNİN İNCELENMESİ İLE KARARA                       
                  BAĞLANMASININ DÜZENLENMESİNE DAİR KANUN (1)                   
                                                                                
                                                                                
    Kanun Numarası        : 140                                                 
    Kabul Tarihi          : 26/12/1962                                          
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih  5/1/1963  Sayı: 11300                        
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 2  Sayfa: 338                      
                                                                                
    Dilekçe Karma Komisyonu                                                     

    Madde 1 - Türk vatandaşlarının Millet Meclisi Başkanlığına tek başlarına    
veya toplu halde gönderdikleri dilekçeler, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe 
Karma Komisyonunda incelenir.                                                   
                                                                                
    Bu Karma Komisyon, her toplantı yılı başında, Cumhuriyet Senatosunca kendi  
üyeleri arasından seçilecek yedi üye ile Millet Meclisince milletvekilleri ara- 
sından seçilecek onsekiz üyeden kuruludur.                                      
                                                                                
    Karma Komisyona her Meclisteki siyasi parti gruplarından ve siyasi parti    
grubu mensubu olmıyanlardan seçilecek olanların tesbitinde, bunların o meclis-  
teki sayılarının yüzde oranı esastır. Bu esasa göre, her Mecliste hangi siyasi  
parti gruplarından ve siyasi parti grubu üyesi olmıyanlardan ne kadar aday      
gösterileceği, önceden, o Meclisin İçtüzüğüne göre yetkili organ tarafından     
aynı İçtüzükte gösterilen komisyonların seçimine dair kuralların uygulanması    
suretiyle yapılır.                                                              
                                                                                
    Bu Karma Komisyon üyeliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millet Meclisi ve  
Cumhuriyet Senatosunun diğer Karma Komisyon ve komisyonları üyeliğiyle bağdaşa- 
maz; geçici nitelikteki komisyonları üyeliğiyle bağdaşabilir.                   
                                                                                
    Dilekçelerin kaydedilmesi                                                   

    Madde 2 - Anayasanın 62 nci maddesi uyarınca, vatandaşların, gerek şahısla- 
rına gerek kamuya ait olarak, kanunlara ve tüzüklere aykırı gördükleri hususlar 
ile bir hakkın hak sahibine tanınmaması veya ihmale uğraması hakkında gönderilen
dilekçeler ve dilekçe mahiyetindeki telgraflar, Dilekçe Karma Komisyonu Müdürlü-
ğünce, üzerlerine bir sayı konup özel bir deftere kaydedilir ve dilekçe sahibi  
veya sahiplerine bir alındı varakası gönderilir.                                
                                                                                
-------------------                                                             
                                                                                
(1) Bu Kanun her ne kadar 1/11/1984 tarih ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kulla-
    nılmasına Dair Kanunun 9. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de aynı   
    Kanunun geçici maddesinde T.B.M.M. İç Tüzüğünde gerekli değişiklikler yapı- 
    lıncaya kadar bu Kanunun Dilekçe Komisyonunun çalışma esas ve usullerine    
    ilişkin hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükme bağlanmış olduğun- 
    dan külliyata alınması uygun görülmüştür.                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Dilekçenin kabul şartları                                                   

    Madde 3 - Dilekçelerde, sahibi veya sahiplerinin imzası bulunmak, iş ve un- 
vanı gösterilmek ve sahiplerinden en az birinin ikametgahı belirtilmek gerekir. 
    Dilekçelerin bir Cumhuriyet Senatosu üyesi veya milletvekili eliyle veril-  
mesi de mümkündür. Bu takdirde, o üye, dilekçenin kendi vasıtasiyle verildiğini 
dilekçeye kaydederek bu kaydın altını imzalar.                                  
                                                                                
    Başkanlık Divanı                                                            

    Madde 4 - Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlık Divanı, bir Başkan, bir Başkan- 
vekili, iki Sözcü ile iki Katipten kurulur Başkan ve Başkanvekili, Karma Komis- 
yona aynı Meclis tarafından seçilmiş olan üyeler arasından seçilemezler İki     
Sözcüden biri ile iki Katipten biri, Karma Komisyona Cumhuriyet Senatosu tara-  
fından seçilmiş olan üyeler arasından seçilirler. Başkanlık Divanı seçimi Karma 
Komisyon üye tamsayısının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla yapılır.             
                                                                                
    Dilekçelerin Başkanlık Divanınca incelenmesi                                

    Madde 5 - Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlık Divanı, Karma Komisyona gelen   
dilekçeleri, icabında ilgili bakanlığın da görüşünü almak veya bir temsilcisini 
çağırmak suretiyle inceliyerek:                                                 
    I - Dilekçe,                                                                
    a) Adli, idari veya askeri kaza mercilerinden birinin veya Uyuşmazlık Mahke-
mesinin veyahut Anayasa Mahkemesinin kararına konu olan; veya                   
    b) Yukarıdaki (a) fıkrasında bahis konusu kaza mercilerinden birinde ince-  
lenmekte olan; veya                                                             
    c) Halli, yukarıdaki (a) fıkrasında zikredilen kaza mercilerinden birinin   
kararına bağlı bulunan hususlardan şikayete dairse; veya                        
    d) Kanun teklif veya tasarısına konu olmayı gerektiriyorsa, dilekçenin görü-
şülemiyeceğini;                                                                 
    II - Dilekçe, son kararı almaya yetkili - Yüksek Hakimler Kurulu dahil olmak
üzere - bir idari merci tarafından henüz kesin bir karara bağlanmamış bir husu- 
sa aitse, dilekçe sahibi veya sahiplerine, Karma Komisyonca yapılabilecek bir   
işlem olmadığı ve yetkili idari mercie başvurması lüzumunun bildirilmesi gerek- 
tiğini karara bağlar.                                                           
    III - Karma Komisyon Başkanlık Divanı, bu maddede bahis konusu kararlarını, 
dilekçenin sahip ve sahiplerini, iş ve unvanlariyle ikametgahlarını, tarihini,  
kayıt tarihi ve sayısını ve konusunu gösteren bir cetvele geçirerek her hafta   
başında Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır. Türkiye Büyük Millet    
Meclisi üyelerinden birinin, bu cetvelde gösterilen Başkanlık Divanı kararına   
cetvelin dağıtım tarihinden itibaren on gün içinde yazıyla itiraz etmemesi tak- 
dirinde Başkanlık Divanı kararı kesinleşir ve dilekçe sahip veya sahiplerine    
yazıyla bildirilir.                                                             
                                                                                
    Dilekçelerin Karma Komisyonca incelenmesi                                   

    Madde 6 - Karma Komisyon Başkanlık Divanının 5 inci maddenin I ve II nci    
bentleri dışında gördüğü dilekçeler ile aynı maddenin zikri geçen bentleri gere-
ğince karara bağladığı dilekçelerden süresi içinde itiraza uğrıyanlar, Karma    
Komisyon Genel Kuruluna sevk edilir.                                            
    Karma Komisyon Genel Kurulu, kendisine sevk edilen dilekçeleri, ilk önce,   
karar konusu olup olamıyacakları noktasından 5 inci maddenin I ve II nci bent-  
leri gereğince inceliyerek bu hususu karara bağlar.                             
    Karma Komisyon Genel Kurulu, karar konusu olabileceğini kararlaştırdığı     
dilekçeleri, lüzum gördüğü takdirde, ilgili bakanlıktan gereken bilgiyi aldıktan
son-                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ra, esas bakımından inceliyerek karara bağlar. Bu kararın birer sureti ilgili   
bakanlığa veya bakanlıklara, birer sureti de dilekçe sahip veya sahiplerine     
ve dilekçe bir Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyesi eliyle verilmişse, o üyeye    
gönderilir.                                                                     
                                                                                
    T.B.M.M. üyelerine dilekçeler hakkında dağıtılan cetvel                     

    Madde 7 - Karma Komisyon Başkanlık Divanı, her hafta, Karma Komisyon Genel  
Kurulunca alınan kararları, 5 inci maddenin III üncü bendinde bahis konusu      
cetveldeki bilgilerin yer aldığı bir cetvel halinde bütün Cumhuriyet Senatosu   
üyeleriyle milletvekillerine ve Bakanlara dağıtır. Bu cetvelde, Karma Komisyon  
Genel Kurulunun kararının ve gerekirse gerekçesinin tam metni yayınlanır.       
                                                                                
    Bakanlıkların temsili                                                       

    Madde 8 - Dilekçe Karma Komisyonu Genel Kurulunda, Karma Komisyonca lüzum   
görülürse, görüşülen dilekçe ile ilgili bakanlık veya bakanlıklar temsilcileri  
hazır bulunur.                                                                  
                                                                                
    Karma Komisyon Genel Kurulu kararlarına itiraz                              

    Madde 9 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin her üyesi, 6 ncı maddede bahis    
konusu cetvelin dağıtılması gününden itibaren otuz gün içinde, Dilekçe Karma    
Komisyonu Genel Kurulunun kararına, gerekçe göstererek yazıyla itiraz edebilir. 
Bu itirazlar, Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlığına verilir. Bu süre içinde iti- 
razda bulunulmamışsa, dilekçe hakkındaki karar kesinleşir.                      
    Karma Komisyon Genel Kurulu, o dilekçe için, itiraz tarihinden itibaren     
otuz gün içinde bir rapor düzenliyerek Cumhuriyet Senatosu Başkanlığına sunar.  
    Cumhuriyet Senatosunun alacağı karar, yeniden Karma Komisyon Genel Kurulunda
görüşülür ve Karma Komisyonu bu konudaki raporunu, Cumhuriyet Senatosunun kara- 
rı tarihinden itibaren yedi gün içinde, Millet Meclisi Başkanlığına sunar. Mil- 
let Meclisinin kararı kesindir.                                                 
    Karma Komisyon, raporunu, Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Genel Kurul-
larında kendisi savunur. Raporun savunulmasında uygulanan kurallar, ilgili Mec- 
lisin İçtüzüğünün koyduğu kurallardır. Rapor, Meclisler Genel Kurullarında sa-  
dece bir defa görüşülür. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Genel Kurulla-   
rında bu konuda karar verilmeden önce, ilgili Bakan veya Bakanlar veyahut gön-  
derecekleri yüksek dereceli memurlar dinlenir. Bu raporlar, itiraz sahibinin    
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sıfatı kalkmış veya Millet Meclisi dönemi  
sona ermiş olsa bile, yasama meclislerinde görüşülür; ancak, Millet Meclisi     
döneminin sona ermiş bulunması takdirinde, Karma Komisyonun yeni bir rapor      
hazırlaması gereklidir.                                                         
    Bu madde hükümleri gereğince kesinleşen kararlar, 6 ncı maddenin 3 üncü fık-
rası uyarınca, ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakanlıklara bildirilir.      
                                                                                
    Sürelerin işlememesi hali                                                   

    Madde 10 - Yasama meclislerinin tatili veya ara vermesi sırasında, 5 ve     
9 uncu maddelerde bahis konusu süreler işlemez; ancak, tatil veya araverme sıra-
sında Dilekçe Karma Komisyonu çalışmaktaysa, 5 inci maddedeki süre işlemeye     
devam eder.                                                                     
                                                                                
    Kaza mercilerinde incelenen ve bu mercilerde karar konusu olan dilekçeler   

    Madde 11 - Dilekçe Karma Komisyonuna gelmesinden sonra hakkında inceleme    
ve görüşmelerin devam ettiği bir dilekçenin konusu, bu devre sırasında adli,    
idari veya askeri kaza mercilerine, Uyuşmazlık Mahkemesine veya Anayasa Mahke-  
mesine aksetmişse, bu dilekçe hakkındaki işlemler derhal durdurulur ve durum    
6 ncı maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakan-
lıklara bildirilir.                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Konuları, adli, idari veya askeri mahkemelerce, uyuşmazlık Mahkemesince     
veya Anayasa Mahkemesince karara bağlanan dilekçeler hakkındaki işlemler derhal 
durdurulur ve durum 1 inci fıkrada gösterilen şekilde ilgililere bildirilir.    
                                                                                
    Dilekçeler hakkındaki kesin kararların sonucu                               

    Madde 12 - Bakanlar, 9 uncu madde gereğince kesinleşen kararlar hakkında    
yaptıkları işlemi, aynı maddenin son fıkrası uyarınca kendilerine yapılan bil-  
diri tarihinden itibaren altmış gün içinde, Karma Komisyon Başkanlığına yazıyla 
bildirirler. Bu bildiriler, 7 nci maddede bahis konusu cetvelde ayrı bir kısım- 
da yayınlanmakla beraber, Karma Komisyon Genel Kurulu, bunlardan gerekli gördük-
lerinin yasama meclislerinde görüşülmesini istiyebilir. Bu takdirde, Karma Ko-  
misyon, kendi görüşünü belirten bir rapor hazırlıyarak Cumhuriyet Senatosu Baş- 
kanlığına sunar. Karma Komisyonun bu istekte bulunması takdirinde, 9 uncu mad-  
denin 3, 4 ve 5 inci fıkraları hükümleri uygulanır.                             
    İlgili bakanlık 1 inci fıkra uyarınca yapması gereken bildiriyi yapmadığı   
takdirde de, aynı fıkra hükümleri uygulanır.                                    
                                                                                
    Özel af dilekçeleri                                                         

    Madde 13 - Kesinleşmiş cezaların hafifletilmesi veya kaldırılması hakkında- 
ki dilekçeler, ancak hükümlülerin kendileri, dördüncü dereceye kadar (Bu derece 
dahil) kan ve sıhri hısımları, kanuni mümessilleri veya vekilleri tarafından    
verilebilir. Vekilin avukat olması şart değildir.                               
     Bir özel af dilekçesinin Karma Komisyonca dikkate alınacak değerde görül-  
mesi takdirinde, Karma Komisyon, bir özel af kanunu tasarısı hazırlayarak Millet
Meclisi Başkanlığına sunar. Bu tasarı Anayasanın 92 nci maddesi gereğince mua-  
mele görür.                                                                     
                                                                                
    Millet Meclisi Başkanının yetkileri                                         

    Madde 14  - Millet Meclisi Başkanı ve Başkanlık Divanı, Millet Meclisi      
İçtüzüğü gereğince komisyonlarla ilgili olarak haiz olduğu yetkileri, Dilekçe   
Karma Komisyonu için de haizdir.                                                
                                                                                
    İlga edilen komisyonlar ve geçici İçtüzük maddeleri                         

    Madde 15 - Anayasanın 3 üncü geçici maddesi gereğince Cumhuriyet Senatosu   
ve Millet Meclisinde uygulanan Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1 Kasım 1956     
tarihli Dahili Nizamnamesi uyarınca her iki Mecliste kurulmuş olan Dilekçe Ko-  
misyonları kaldırılmıştır.                                                      
    Zikri geçen İçtüzüğün 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 ve 59 uncu madde-  
leri yürürlükten kaldırılmıştır.                                                
                                                                                
    İlk Karma Komisyonun seçimi                                                 
    Geçici Madde - Bu kanunun yayımı tarihinden itibaren onbeş gün içinde birin-
ci maddede derpiş edilen Karma Komisyonun seçimi her iki Yasama Meclisinde ta-  
mamlanır.                                                                       
    Bu kanunun yayımı Türkiye Büyük Millet Meclisinin tatil zamanına rastlarsa  
seçim, tatilin sona ermesinden itibaren aynı süre içinde yapılır.               
                                                                                
    Bu Kanunun yürürlüğe girmesi                                                

    Madde 16 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.                       
                                                                                
    Bu Kanunun yürütülmesi                                                      

    Madde 17 - Bu kanun Türkiye Büyük Millet Meclisince yürütülür.