Endeksler
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  SIKIYÖNETİM KANUNU                            
                                                                                
    Kanun Numarası              : 1402                                          
    Kabul Tarihi                : 13/5/1971                                     
    Yayımlandığı R. Gazete      : Tarih : 15/5/1971  Sayı: 13837                
    Yayımlandığı Düstur         : Tertip : 5   Cilt: 10  Sayfa: 2385            
                                                                                
                                         *                                      
                                        * *                                     
                                                                                
             Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız               
           "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"             
                             Cilt: 1     Sayfa: 1093                            
                                                                                
                                          *                                     
                                         * *                                    
                                                                                
                                                                                
                                     BİRİNCİ BÖLÜM                              
                                     Genel Esaslar                              
                                                                                
    Sıkıyönetim ilanı:                                                          

    Madde 1 - Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124 üncü maddesi gereğince ve-  
rilmiş olan Sıkıyönetim ilanı kararı ve Sıkıyönetim bölge ve süresi üzerinde ya-
pılacak değişiklikler, İçişleri Bakanlığınca uygun görülecek araçlarla ilan olu-
nur.                                                                            
                                                                                
    Sıkıyönetimin yürütülmesi:                                                  

    Madde 2 - Sıkıyönetim altına alınan yerlerde genel güvenlik ve asayişe iliş-
kin zabıta kuvvetlerine ait görev ve yetkiler Sıkıyönetim Komutanlığına geçer.  
Zabıta kuvvetleri bütün teşkilatı ile Sıkıyönetim Komutanının emrine girer.     
    Sıkıyönetim bölgesindeki zabıta kuvvetleri; Sıkıyönetim hizmetlerinin yapıl-
masından dolayı Sıkıyönetim Komutanlığına, bu hizmetler dışında kalan hizmetle- 
rin yürütülmesinden dolayı da adli ve idari makamlara karşı sorumludur.         
    Milli İstihbarat Teşkilatı Sıkıyönetim Komutanlığı ile işbirliği yapar.     
    Sıkıyönetim Komutanlığı, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkileri o  
yerin zabıta kuvvetleri ve tefrik edilecek askeri birlikler ile yürütür. Barışta
ve zorunlu hallerde Sıkıyönetim komutanı o yer veya o yere en yakın Garnizon Ko-
mutanlarından yeteri kadar birliğin emrine verilmesini istiyebilir. Bu istek    
derhal yerine getirilir.                                                        
    Sıkıyönetim Komutanı, bölgesi içinde gerek zabıta kuvvetlerinin ve gerekse  
askeri personelin görev yerlerini değiştirebilir. Hizmet gereklerini dikkate    
alarak zabıta kuvvetlerinde askeri personel kullanılabilir. Bu takdirde müdür   
seviyesindeki personel Sıkıyönetim Komutanı emrinde müşavir olarak görevlerine  
devam ederler.                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Hizmetlerin yürütülmesi ile ilgili istemler, o bölgedeki Devlet kurum ve or-
ganlarınca yerine getirilir.                                                    
    Sıkıyönetim Komutanlığı emrine atanan veya görev alan bilcümle personelin,  
Sıkıyönetim süresince Sıkıyönetim Komutanının izni olmadıkça, istifa veya emek- 
lilik işlemleri yürütülemez veya başka bir göreve atanması yapılamaz.           
                                                                                
    (Ek:19/9/1980-2301/1 md.;Değişik: 26/10/1994 - 4045/2 md.)                  
    Sıkıyönetim komutanlarının; bölgelerinde genel güvenlik,asayiş ve kamu dü-  
zeni açısından çalışmaları sakıncalı görülen veya hizmetleri yararlı olmayan    
kamu personelinin statülerine göre sıkıyönetim bölgesi dışına atanma veya sıkı- 
yönetim bölgesi dışına atanmak üzere görevden uzaklaştırılma istemleri ilgili   
kurum ve organlarca derhal yerine getirilir.                                    
                                                                                
     (Ek:26/10/1994-4045/2 md.) Sıkıyönetim komutanlarının sekizinci fıkradaki  
nedenlerle mahalli idarelerde çalışanların görevden uzaklaştırılması istemleri, 
ilgili mahalli idare yetkililerince derhal yerine getirilir.Bu suretle görevden 
uzaklaştırılanlar sıkıyönetim bölgesi dışındaki mahalli idarelerde görev ve iş  
bulmaları ve bu idarelerin ilgiliyi görev ve işe almayı istemeleri halinde,ma-  
halli idare yetkililerince görevden uzaklaştırma kararı derhal kaldırılır ve    
bunların atamaları öncelikle yapılır.                                           
    (Ek:26/10/1994-4045/2 md.) Görevden uzaklaştırılanların aylık ve ödemeleri  
hakkında ilgili olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.                             
                                                                                
    Görev ve yetki:                                                             

    Madde 3 - (Değişik: 15/5/1973 - 1728/1 md.)                                 
    (Değişik: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Sıkıyönetim Komutanı; Sıkıyönetim bölge-  
sinde genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak ve sağlamakla görevlidir. 
Ayrıca, gerektiği hallerde aşağıda yazılı tedbirleri almaya yetkilidir.         
                                                                                
    a)  Konutları ve her türlü dernek, siyasi parti, sendika, kulüp gibi teşek- 
küllere ait binaları, işyerleri ile özel ve tüzel kişilikleri haiz (Özerk mües- 
seseler dahil) müesseseler ve bunlara ait müştemilat ve her türlü kapalı ve açık
yerleri mektup, telgraf ve sair mersuleleri ve kişilerin üzerlerini herhangi bir
müracaat, talep ve karara lüzum olmaksızın aramak ve bunlardan sübut vasıtaları 
olan yahut zor alıma tabi bulunan eşyayı zaptetmek;                             
                                                                                
    b)  Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunun yayımları dahil olmak üzere tele-  
fon, telsiz, radyo, televizyon gibi her çeşit araçlarla yapılan yayım ve haber- 
leşmeye sansür koymak, kayıtlamak veya durdurmak ve hizmetin gerektirdiği ahval-
de bunlardan öncelikle faydalanmak;                                             
                                                                                
    c)  (Değişik: 28/12/1982 - 2766/2 md.) Söz, yazı, resim, film ve sesle yapı-
lan her türlü yayım, haberleşme, mektup, telgraf vesair mersuleleri kontrol et- 
mek; gazete, dergi kitap ve diğer yayınların basımını, yayımını, dağıtımını,    
birden fazla sayıda bulundurulmasını veya taşınmasını veya sıkıyönetim bölgesine
sokulmasını yasaklamak veya sansür koymak; sıkıyönetim komutanlığınca basımı,   
yayımı ve dağıtılması yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş, bildiri,   
pankart, plak, bant gibi bilcümle evrakı, yayın ve haberleşme araçlarını toplat-
mak; bunları basan matbaaları, plak ve bant yapım yerlerini kapatmak, müsadere- 
sine karar verilmemekle birlikte, sıkıyönetim komutanlıklarınca sahiplerine ia- 
desinde sakınca görülenlerin imhası için gerekli önlemleri almak; yayına yeni   
girecek gazete ve dergilerin çıkarılmasını izne bağlamak;                       
                                                                                
    d) (Değişik: 3/6/1983 - 2836/1 md.) Kamu düzeni, Devlet kuvvetleri, kişi    
hürriyeti, kamu selameti aleyhine işlenen cürümlerle, adam öldürmek veya kişile-
re karşı müessir fiilde bulunmak suçlarından hükümlülüğü bulunanlardan veya ge- 
nel emniyet gözetim altında olanlardan veya sıkıyönetim bölgesinde belirli bir  
ikametgahı olmayanlardan veya diğer şüpheli olan veya genel güvenlik ve kamu dü-
zeni ba-                                                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
kımından zararlı faaliyette bulundukları anlaşılan kişilerden gerekli görülenle-
rin sıkıyönetim bölgesi içinde yerlerini değiştirmek, veya bu bölge içinde be-  
lirli yerlere girmelerini veya yerleşmelerini yasaklamak, sıkıyönetim bölgesi   
içinde bulunmaları sakıncalı görülenleri de, sıkıyönetim bölgesi dışına çıkar-  
mak;                                                                            
    Genel güvenlik ve kamu düzeni bakımından zararlı faaliyette bulunanlardan   
gerekli görülenler sıkıyönetim komutanının takdirine göre beş yılı geçmemek üze-
re sıkıyönetim bölgesi dışına çıkarılarak İçişleri Bakanlığınca belirlenecek    
yerlerde ikamete mecbur tutulurlar.                                             
                                                                                
    e)  Her türlü silahlar, cephaneler, bombalar, tahrip maddeleri, patlayıcı   
maddeler, radyoaktif maddeler veya gazların yahut benzeri maddelerin bulundurul-
masını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini yasaklamak ve bunlar ile bunla-
rın hazırlanmasına veya yapılmasına yarıyan eşya alet veya araçların teslimi    
için emirler vermek, arayıp toplamak;                                           
                                                                                
    f)  (Değişik: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Grev, lokavt yetkilerinin kullanılma- 
sını, irade beyanı, referandum gib sendikal faaliyetleri sürekli olarak durdur- 
mak veya izine bağlamak;                                                        
    Tahrip, yağma, işgal, fiili durum, boykot, iş yavaşlatılması, çalışma özgür-
lüğünün kısıtlanması ve işyerlerinin kapatılması gibi hareketleri yasaklamak,   
önlemek veya önleyici tedbirleri almak;                                         
                                                                                
    g)  (Değişik: 12/3/1982 - 2632/1 md.) Kapalı veya açık yerlerde her türlü   
toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini yasaklamak, izine bağlamak yapılacağı   
açık ve kapalı yerleri tayin ve tahsis etmek, izine bağladığı her türlü toplan- 
tıyı kontrol altında  tutmak veya izlemek, yeni dernek, resmi senetle kurulabi- 
len vakıf ve teşekküllerin kuruluşlarını izine bağlamak, ayrıca her türlü der   
nek, vakıf ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak veya bunları izine bağlamak;
                                                                                
    h)  (Değişik: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Zaruri ihtiyaç maddelerini yapan, üre-
ten, depolayan, nakleden, satan ticari ve sınai müesseseleri lüzumu halinde     
kontrol etmek ve bu maddeleri stok eden, fahiş fiyatla satan, imalatını durduran
veya yavaşlatan, nakletmeyenler hakkında işlem yapmak ve ihtiyaçların gerektir- 
diği tedbirleri almak veya aldırmak, tedbir almayan yerleri kapatmak;           
                                                                                
    i)  (Değişik: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Lokanta, lokal, gazino, kahvehane, bi-
rahane, meyhane, tiyatro, sinema, bar, diskotek, taverna, dansing ve benzeri eğ-
lence yerleri ile kulüp vesair oyun salonlarını, otel motel, kamping ve bunlara 
benzer yerleri kontrol etmek, kapatmak veya bunların açılma ve kapanma zamanla- 
rını tayin etmek ve sınırlamak;                                                 
    j)  Kara, deniz ve hava trafik düzenine ilişkin tedbirleri almak, güvenlik  
amaciyle ulaştırma araçlarının bölgeye giriş ve çıkışlarını kayıtlamak veya ya- 
saklamak;                                                                       
    k)  Sıkıyönetim bölgesine girmek ve bu bölgeden çıkmak isteyenler hakkında  
kayıtlar koymak;                                                                
    l)  Sokağa çıkmayı kayıtlamak ve yasaklamak ve gerektiğinde sivil savunma   
tedbirlerinin tümünü veya bir kısmını aldırmak;                                 
    m)  (Değişik: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Sıkıyönetim bölgesindeki her türlü ka-
mu ve özel kuruluşlara gerekli tedbirleri aldırmak;                             
    Lüzumu halinde Sıkıyönetim bölgesindeki hazine, kamu iktisadi teşebbüsleri  
teşekkülleri ve müesseseleri ile özel idare, belediye ve bankalara ait bina,    
araç ve personelden yararlanmak;                                                
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    n) Bakanlar Kurulunun sıkıyönetimle ilgili kararlarını yürütmek;            
                                                                                
    o) (Ek: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Temel, orta ve yükseköğretim kurumlarında   
geçici olarak öğretim ve eğitime ara vermek veya yetkili kişi ve bu kurumların  
yetkili kurullarınca geçici veya sürekli olarak eğitime ara verilmesi kararları-
nı kaldırmak veya kısaltmak;                                                    
                                                                                
    p) (Ek: 19/9/1980 - 2301/2 md.) Sıkıyönetim bölgesi içinde bulunmaları sa-  
kıncalı görülerek; sıkıyönetim bölgesi dışına çıkarılan öğrencilerin, geçici ve-
ya devamlı olarak okudukları eğitim ve öğretim kurumlarından ilişiklerini kes-  
tirmek, bu amaçla ilgililere anılan kurumların özel mevzuat hükümlerini uygulat-
mak;                                                                            
                                                                                
    r) (Ek: 25/7/1986 - KHK 259/1 md.; Değiştirilerek kabul: 3/9/1986 - 3310/1  
md.) Anayasanın 122 nci maddesine göre, Sıkıyönetimin ilanına ve devamına sebep 
olan hallerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları ve mücavir yurt bölgelerimiz üzerin-
de cereyan etmesi ve eylemcilerin eylemlerini müteakip komşu ülke topraklarına  
sığındıklarının tespit edilmesi durumunda, ilgili komşu ülke ile Türkiye Cumhu- 
riyeti hükümeti arasında varılacak mutabakat çerçevesinde, Sıkıyönetim Komutanı,
eylemcileri ele geçirmek veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile, her defasında 
Genelkurmay Başkanlığı kanalı ile Hükümetin müsaadesi tahtında, ihtiyaca göre,  
kara, hava veya deniz kuvvetleri unsurları ile mahdut hedefli sınır ötesi hare- 
kat planlayıp icra etmek.                                                       
    Bu maddede sayılan yetkilerin kullanılması sırasında milletlerarası hukukun 
diplomatik temsilcilikler ve mensuplarına tanıdığı ayrıcalık ve dokunulmazlıklar
ile yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa hükümleri saklıdır. (1)             
                                                                                
    Silah kullanma yetkisi:                                                     

    Madde 4 - (Değişik: 19/9/1980 - 2301/3 md.)                                 
    Sıkıyönetim Komutanlığı emrinde görevli Silahlı Kuvvetler mensupları emniyet
ve asayişe ilişkin zabıta kuvvetleri ile diğer güvenlik görevlileri kendilerine 
verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında tabi oldukları Türk Silahlı Kuv-
vetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu, Jan-  
darma Teşkilat ve Vazife Nizamnamesinde silah kullanmayı icap ettiren hal ve    
şartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde silah kullanma yetkisini haizdir- 
ler.                                                                            
    Silah kullanma yetkisine sahip güvenlik kuvvetlerinin teslim ol emrine itaat
edilmemesi veya silahla mukabeleye yeltenilmesi veya güvenlik kuvvetlerinin meş-
ru müdafaa durumuna düşmeleri halinde görevli güvenlik kuvvetleri mensupları    
doğruca ve duraksamadan hedefe ateş edebilirler.                                
    Silah kullanan bütün personel hakkında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç
Hizmet Kanununun 87 nci maddesinin V ve VI ncı fıkraları hükümleri ile 1481 sa- 
yılı Asayişe Müesir Bazı Fiillerin Önlenmesi Hakkındaki Kanunun 3 üncü maddesi  
hükümleri uygulanır. Ayrıca haklarındaki soruşturma işlemi tutuksuz yapılır.    
    Yukarıda belirtilen görevlilerin; Devlet otoritesini, can ve mal güvenliğini
korumak için silah kullanmalarına ilişkin, Sıkıyönetim Komutanlarının önceden   
düzenledikleri emirler uygun araçlarla ilan edilir.                             
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                                    Organlar                                    
    Komutan ve yardımcıları:                                                    

    Madde 5 - Sıkıyönetimin ilan edildiği bölgede, bu kanun hükümlerini uygula- 
mak üzere en az kolordu veya eşidi kıta komutanlığı görevini yapmış veya yap-   
-------------------------                                                       
(1)  Bu maddenin uygulanmasında ek 3 üncü maddeye bakınız.                      
                                                                      *         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
makta olan bir komutan, Genelkurmay Başkanının teklifi üzerine Milli Savunma Ba-
kanının inhası, Başbakan'ın imzalıyacağı ve Cumhurbaşkanı'nın onaylıyacağı bir  
kararname ile Sıkıyönetim Komutanı olarak atanır.                               
    Sıkıyönetim Komutanına, sıkıyönetimin ilan edildiği bölge ve ilanı gerekti- 
ren olayın genişliği dikkate alınarak yeteri kadar komutan yardımcısı, yukarıda-
ki fıkrada belirtilen usule göre atanır. Atanma kararında Sıkıyönetim Komutanı- 
nın ve komutan yardımcılarının eski görevleriyle ilişkilerinin kesilip kesilmi- 
yeceği belirtilir.                                                              
    Sıkıyönetim Komutanı, hizmet gereklerini dikkate alarak, kendine ait yetki- 
lerin tamamını veya bir kısmını yardımcılarına devredebilir.                    
    (Değişik: 14/11/1980 - 2342/2 md.) Çesitli bölgelerde veya bütün yurtta sı- 
kıyönetim ilan edilmesi halinde, sıkıyönetim komutanlıkları arasında işbirliği  
ve koordinasyon Genelkurmay Başkanlığınca sağlanır.                             
                                                                                
    Sıkıyönetim Komutanının sorumluluğu:                                        

 

 
    Madde 6 - (Değişik: 14/11/1980 - 2342/3 md.)                                
    Sıkıyönetim komutanı bu Kanunla kendisine verilen görev ve yetkilerden dola-
yı Genelkurmay Başkanına karşı sorumludur; askeri hizmetlerin yürütülmesinden   
dolayı bağlı bulunduğu genel hükümler uygulanır.                                
                                                                                
    Sıkıyönetim Komutanına vekalet:                                             

    Madde 7 - Sıkıyönetim Komutanının, Sıkıyönetim bölgesinden uzaklaşması veya 
hizmet edemiyecek derecede mazeretinin vukubulması halinde, kendisine kimin ve- 
kalet edeceği Genelkurmay Başkanlığınca tespit olunur. Ancak, bu vekaletin onbeş
günden fazla uzamasını gerektiren hallerde en kısa zamanda yeni bir atama yapı- 
lır.                                                                            
                                                                                
    Karargah:                                                                   

    Madde 8 - Sıkıyönetim ilanı ile beraber, Sıkıyönetimin maksat ve amaçlarına 
uygun olarak, Sıkıyönetim Komutanlığı karargahı kurulur. Sıkıyönetim Komutanlığı
kadroları, Genelkurmay Başkanlığınca önceden hazırlanır. Bu kadrolara göre lüzu-
mu kadar subay, astsubay, sivil personel usulüne gÖre atanır.                   
    Atanan personel, atanma emrinin kendilerine tebliğini takibeden yirmidört   
saat içerisinde hareket ile yol süresi sonunda yeni görevlerine katılma zorunda-
dır.                                                                            
                                                                                
    Birlikler:                                                                  

    Madde 9 -  Sıkıyönetim hizmetlerinin yürütülmesi amaciyle lüzumu kadar Aske-
ri birlik Genelkurmay Başkanlığınca Sıkıyönetim Komutanı emrine verilir.        
                                                                                
    Adli müşavirlikler:                                                         

    Madde 10 -  Sıkıyönetim Komutanlığı refakatindeki Adli Müşavir ve yardımcı- 
ları, özel kanunlardaki görevlerinden ayrı olarak Sıkıyönetim Komutanlığının hu-
kuk müşavirliği görevlerini de ifa ederler.                                     
                                                                                
    Askeri mahkemeler: