Endeksler
                                                                                
                            KOOPERATİFLER KANUNU (1)                            
                                                                                
    Kabul Numarası       : 1163                                                 
    Kabul Tarihi         : 24/4/1969                                            
    Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 10/5/1969  Sayı: 13195                        
    Yayımlandığı Düstur  : Tertip: 5   Cilt: 8   Sayfa: 1955                    
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
        Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara       
                  göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                   
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                             Kooperatif ve Kuruluşları                          
                                                                                
    A) Tarif:                                                                   

    Madde 1 - Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik men-
faatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yar- 
dım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amaciyle gerçek ve kamu    
tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler  
tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif 
denir.                                                                          
    B) Kuruluş, muteberlik şartları, isim kullanma yetkisi:                     

    Madde 2 - Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından imzalanacak ana sözleşme  
ile kurulur. Ana sözleşmedeki imzaların noterce onaylanması gerekir.            
    Yapı kooperatifleri ile konusuna taşınmaz mal temliki dahil bulunan diğer   
kooperatiflerin anasözleşmelerinde ortaklara taşınmaz mal temlik edileceği hak- 
kındaki taahhütler başka bir resmi şekil aranmaksızın muteberdir.               
    Sermaye miktarı sınırlandırılarak kooperatif kurulamaz. Kooperatif adını an-
cak bu kanuna göre kurulmuş teşekküller kullanabilir.                           
    (Ek: 6/10/1988-3476/1 md.) Kooperatifler ve üst kuruluşlarının unvanlarında,
kamu kurum ve kuruluşlarının isimlerine yer verilemez.                          
    C) İzin verme, tescil ve ilan:                                              

    Madde 3 - Ana sözleşme, Ticaret Bakanlığına verilir. Bakanlığın kuruluşa    
izin vermesi halinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tes- 
cil ve ilan olunur. Tescil ve ilan olunacak hususlar şunlardır:                 
    1. Ana sözleşme tarihi,                                                     
    2. Kooperatifin amacı, konusu ve varsa süresi,                              
----------------------------------                                              
(1) 13/12/1983 tarih ve 183 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 50 nci maddesi   
    hükmü gereğince anılan maddede sayılan kooperatiflerle ilgili olarak Ticaret
    Bakanlığına ve Bakanına verilmiş olan görev ve yetkiler Tarım Orman ve Köy- 
    işleri Bakanlığına ve Bakanına devrolunmuştur.                              
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Kooperatifin unvanı ve merkezi,                                          
    4. Kooperatifin sermayesi ve bunun nakdi kısmına karşılık olarak ödenen en  
az miktar ve her ortaklık payının değeri,                                       
    5. Ortaklık payı belgelerinin ada yazılı olduğu,                            
    6. Ayni sermaye ve devralınan akçalı kıymetlerle işletmelerin neden ibaret  
oldukları ve bunlara biçilen değerler,                                          
    7. Kooperatifin ne suretle temsil olunacağı ve denetleneceği,               
    8. Yönetim Kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad ve   
soyadları,                                                                      
    9. Kooperatifin yapacağı ilanların şekli ve anasözleşmede de bu hususta bir 
hüküm varsa yönetim kurulu kararlarının pay sahiplerine ne suretle bildirilece- 
ği,                                                                             
    10. Kooperatifin şubeleri: Kooperatifler, lüzum gördükleri takdirde memleket
içinde ve dışında şubeler açabilirler. Şubeler, merkezin sicil kaydına atıf ya- 
pılmak suretiyle bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar.            
    Ticaret Bakanlığı, ana sözleşmelerin, kanunun ihtiyari hükümlerinden ayrıl- 
dığını ileri sürerek kooperatifleri kuruluşuna izin vermekten kaçınamaz.        
    Anasözleşmenin değişiklikleri de kuruluştaki usullere bağlıdır.             
                                                                                
    D)  Anasözleşmeye konacak hükümler:                                         
    I - Mecburi hükümler:                                                       

    Madde 4 - Kooperatif anasözleşmesinde aşağıdaki hususlara ait hükümlerin yer
olması gerektir.                                                                
    1. Kooperatifin adı ve merkezi,                                             
    2. Kooperatifin amacı ve çalışma konuları,                                  
    3. Ortaklık sıfatını kazandıran ve kaybettiren hal ve şartlar,              
    4. Ortakların pay tutarı ve kooperatif sermayesinin ödenme şekli, nakdi ser-
mayenin en az 1/4 nün peşin ödenmesi,                                           
    5. Ortakların ayni sermaye koyup koymıyacakları,                            
    6. Kooperatiflerin yükümlerinden dolayı ortakların sorumluluk durumu ve de- 
recesi,                                                                         
    7. Kooperatifin yönetici ve denetleyici organlarının görev ve yetki ve so-  
rumlulukları ve seçim tarzları,                                                 
    8. Kooperatifin temsiline ait hükümler,                                     
    9. Yıllık gelir gider farklarının, hesaplama ve kullanma şekilleri,         
    10.Kurucuların adı, soyadı iş ve konut adresleri,                           
                                                                                
    II - İhtiyari hükümler:                                                     

    Madde 5 - Anasözleşme ayrıca aşağıdaki hususları da kapsıyabilir.           
    1. Genel kurulun toplantısı, kararların alınması, oyların kullanılması hak- 
kındaki hükümler;                                                               
    2. Kooperatifin çalışma şekline dair esaslar;                               
    3. Kooperatifin birliklerle olan münasebetleri;                             
    4. Kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesine ait hükümler;           
    5. Kooperatifin süresi.                                                     
                                                                                
    III - Yorumlayıcı hükümler:                                                 

 

 
    Madde 6 - 5 inci maddenin 1 ve 2 nci bentlerinde yazılı hususlar hakkında   
anasözleşmede hüküm olmadığı takdirde aşağıdaki hükümler uygulanır.             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    1. Genel kurul, kooperatifi temsile yetkililer tarafından imzalanan taahüt- 
lü mektuplarla veya mahalli gazete ile köylerde ise yazılı olarak imza karşılığı
toplantıya çağrılır.                                                            
    5. Kooperatifin faaliyeti; kooperatifin amacı ve çalışma konusuyle sınırlı- 
dır.                                                                            
    E) Tüzel kişiliğin kazanılması ve sorumluluk:                               

    Madde 7 - Kooperatif ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tes-
cilden önce kooperatif namına işlem yapanlar bunlardan şahsan ve zincirleme ola-
rak sorumludur.                                                                 
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                   Ortaklık Sıfatının Kazanılması ve Kaybedilmesi               
                                                                                
    A) Ortaklığa girme şartları ve ek ödemeler:                                 
    1. Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı:                                

    Madde 8 - (Değişik: 6/10/1988 -3476/2 md.)                                  
    Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma 
yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişi-  
ler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte ka- 
bul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar.  
Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek öde- 
meler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilme-
si halinde değer taşır.                                                         
    Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşme-
de gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.
    Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirle- 
nir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kayde-
demez.                                                                          
    II - Tüzel kişilerin ortaklığı:                                             

    Madde 9 - Özel idareler, belediyeler, köyler gibi kamu tüzel kişileri ile   
cemiyetler ve dernekler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kooperatifler, amaçları  
bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olur, önderlik 
eder ve ortak olabilirler.                                                      
    B)  Ortaklığın sona ermesi:                                                 
    I - Ortaklıktan çıkma serbestisi - tazminat:                                

    Madde 10 - Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Çıkma keyfiyetinin 
kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak istiyen ortağın,
muhik bir tazminat ödenmesine dahi hüküm anasözleşmeye konulabilir.             
    II - Ortaklıktan çıkmanın sınırlandırılması: