HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU
Kanun Numarası : 1086
Kabul Tarihi : 18/6/1927
Yayımlandığı R.Gazete:Tarih:2,3,4/7/1927 Sayı: 622,623,624
Yayımlandığı Düstur :Tertip:3 Cilt:8 Sayfa:760
BİRİNCİ BAP
Umumi hükümler
BİRİNCİ FASIL
Vazife ve salahiyet
BİRİNCİ KISIM
Vazife
Madde 1 - (Değişik: 26/2/1985-3156/1 md.)
Mahkemelerin görevi kanunla belirlenir.
GÖrev,dava olunan şeyin değerine göre belirtilmiş ise, görevli mahkemenin
tespitinde,davanın açıldığı gündeki değer esas tutulmak üzere,aşağıdaki maddeler
hükümleri uygulanır. Faiz,icra tazminatı ve giderler görevin tespitinde hesaba
katılmaz.
Madde 2 - Müddeabih para ise mahkemenin vazifesini tayinde miktarı esas it-
tihaz olunur.
Müddeabih başka bir şey olup da iki taraf kıymetinde uzlaşmazlarsa kıymeti
davanın ikame edildiği mahkeme tarafından takdir ve tayin olunur.
Haciz ve iflas muamelatından dolayı ikame edilecek istihkak davaları
hakkındaki ahkam mahfuzdur.
Madde 3 - Müddeabih, birden ziyade ise miktar ve kıymetlerinin mecmuu esas
ittihaz olunur. Müddeabih bir tarafın birini ifa veya istifada muhayyer olduğu
iki veya daha ziyade şeylerden biri ise bunlardan hangisinin kıymeti ziyade ise
yalnız o nazarı dikkate alınır.
Hakkı hiyar muayyen para ile diğer şeye taallük ettiği halde mahkemenin
vazifesini tayinde yalnız para esas ittihaz olunur.
Madde 4 - Alacağın bir kısmı dava olundukta, eğer son kısım ise, mahkemenin
vazifesini tayinde müddeabihin kıymetine bakılır.
Son kısım olmadığı ve alacağın tamamı da münazaalı olduğu takdirde alacağın
tamamı nazarı itibare alınır.
Alacağın tamamı münazaalı değilse dava olunan kısma bakılır.
Madde 5 - Mütekabil davanın miktar veya kıymeti asıl davanın miktar veya
kıymetinden çok ise mütekabil davanın kıymeti esastır.
Madde 6 - Bir mülkün diğer bir mülke karşı irtifak hakkı dava olunduğu tak-
dirde işbu hakkın mütaallik olduğu iddia olunan mülke temin ettiği ziyadei kıy-
metle diğer mülke iras ettiği noksan kıymetten hangisi çok ise vazife onunla
taayyün eder.
Madde 7 - (Değişik: 16/7/1981-2494/1 md.)
Diğer bir mahkeme yahut idari makam veya yargı merciinin görevine giren bir
dava veya iş kendisine arz olunan mahkeme, duruşma yapmadan görevsizlik kararı
verebileceği gibi davanın her safhasında kendiliğinden görevli olmadığına da ka-
rar verir.
Görev itirazı davanın her safhasında ileri sürülebilir.
Bir dava, asliye mahkemesinde hükme bağlandıktan sonra, davanın sulh mahke-
mesinin görevi içinde olduğu ileri sürülerek üst mahkemede itirazda bulunulamaz.
Madde 8 - (Değişik: 26/2/1985-3156/2 md.)
Sulh mahkemesi:
I - İflas davalarıyla vakfa ilişkin davalar hariç olmak üzere, mamelek hu-
kukundan doğan değer veya miktarı yüzmilyon lirayı geçmeyen davaları, (1)
II - Dava konusu olan şeyin değerine bakılmaksızın:
1. İcra ve İflas Kanununun onuncu babında yer alan 269 ve 272 nci ve sonra-
ki maddeleri hükümleri hariç olmak üzere, kira sözleşmesine dayanan her türlü
tahliye, aktin feshi yahut tesbit davaları, bu davalarla birlikte açılmış kira
alacağı ve tazminat davaları ve bunlara karşılık olarak açılan davaları,
2. Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın gi-
derilmesine ait davaları,
3. Taşınır ve taşınmaz mallarda yalnız zilyetliğin korunması ile ilgili
davaları.
4. Türk Kanunu Medenisinin 163 üncü maddesinde yazılı tedbirleri ve bunla-
rın değiştirilmesi veya kaldırılması isteklerini,aynı Kanunun 95,159,173,261,271
inci maddeleri ile Borçlar Kanununun 91,92 nci maddelerinde mahkemeye veya haki-
me verilen işleri,
5. Evlenmeye ve evlat edinmeye izin verilmesi isteklerini,
6. Mirascılık belgesi verilmesi hakkındaki isteklerle, bu belgenin değişti-
rilmesi veya iptali davalarını,
III - Bu ve diğer kanunların sulh mahkemesi veya hakimlerini görevlendirdi-
ği dava ve işleri,
Görür.
İKİNCİ KISIM
Salahiyet
Madde 9 - (Değişik:30/4/1973-1711/1 md.)
Her dava, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının Türk
Kanunu Medenisi gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür.
___________________
(1) Bu benddeki miktar, 20/6/1996 tarih ve 4146 sayılı Kanunun 1 inci maddesi
ile yüzmilyon liraya yükseltilmiş ve metne işlenmiştir.
Davalının ikametgahı belli değilse, davaya Türkiye'de son defa oturduğu yer
mahkemesinde bakılır.
Davalı birden fazla ise, dava bunlardan birinin ikametgahı mahkemesinde
açılır.Şu kadar ki, kanunda dava sebebine göre davalıların tamamı hakkında ortak
yetkiyi taşıyan bir mahkeme belli edilmiş ise, davaya o mahkemede bakılır.
Ancak davanın, sırf davalılardan birini kendi mahkemesinden başka bir mahkemeye
getirmek amacıyla açıldığı belirtiler veya başka delillerle anlaşılırsa mahkeme
onun hakkındaki davayı ayırarak yetkisizlik kararı verir.
Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, davacının ikametgahı veya
eşlerin davadan evvel son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkeme-
sidir.
Madde 10 -Dava,mukavelenin icra olunacağı veyahut müddeaaleyh veya vekili
dava zamanında orada bulunmak şartiyle akdin vuku bulduğu mahal mahkemesinde de
bakılabilir.