Endeksler
                                                                                
                   YEDEK SUBAYLAR VE YEDEK ASKERİ MEMURLAR                      
                                  KANUNU (1)                                    
                                                                                
     Kanun Numarası        : 1076                                               
     Kabul Tarihi          : 16/6/1927                                          
     Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 9/7/1927 Sayı:628                          
     Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 3  Cilt: 8  Sayfa: 733                     
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                
     Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren      
      yönetmelikler için, "Yönetmelikler Külliyatı"nın kanunlara göre           
                  düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                        
                                                                                
                                       *                                        
                                      * *                                       
                                                                                

    Madde 1 - Yedek subay ve memur sınıfı seferde muhtelif kadro boşluklarını   
doldurmak maksadiyle yapılmıştır.                                               
    Bu sınıfa ayrılanlar hazar vaktinde yetiştirilmek üzere talim ve manevralar-
da bulundurulur.                                                                

    Madde 2 - Yedek subay ve yedek askeri memurları şunlardır:                  
    A) (Değişik: 1/2/1930 - 1555/1 md.)Kara, deniz, hava ve jandarmadan müteakit
ve müstafi olanlardan yedeğe ayrılanlar "daimi malüliyet sebepleriyle tekaüt    
edilenlerden seferi ordunun geri ve sabit hizmetlerinde istihdama elverişli     
olmayanlar ve yirmi üçüncü maddede sayılan fiillerden dolayı tekaüdü icra edil- 
miş bulunanlar yedeğe ayrılmazlar."                                             
    B) Bu kanunun neşrinden evvel ikinci sınıf namiyle yedek subay ve memurla-  
rından oldukları tasdik kılınanlar.                                             
    C) Gedikli küçük zabitlerden ihtiyat mülazimi olanlar,                      
    D) Bu kanuna göre yedek subay yetiştirilenlerdir.                           
--------------                                                                  
  (1) a - Kanunun adı "İhtiyat Zabitleri ve İhtiyat Askeri Memurları Kanunu"    
      iken, 29/11/1983 tarih ve 2962 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, "Yedek   
      Subaylar  ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu" olarak değiştirilmiştir.       
      b - Kanunda geçen "ihtiyat zabit ve ihtiyat askeri memurlar" ibareleri,   
      29/11/1983  tarih ve 2962  sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle, "yedek subay  
      ve yedek askeri memurlar" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yedek subay yetiştirilmesi                                                  

    Madde 3 - (Değişik: 12/11/1980 - 2338/1 md.)                                
    a) Her celp yılından evvel müteakip yıl Silahlı Kuvvetlerin subay sınıf-    
larına göre yedek subay ihtiyacı Genelkurmay Başkanlığının teklifi üzerine Milli
Savunma Bakalığınca tespit edilir.                                              
    b) Dört yıl ve daha fazla süreli fakülte, akademi, yüksekokul ve ensti-     
tüler ile Milli Eğitim Bakanlığınca bunların dengi olduğu kabul edilen yurt dışı
öğrenim kurumu mezunu olup da  Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği YÖnetme- 
liğine göre askerliğe elverişli olanlar arasından, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı 
kadar yedek subay adayı (c) ve (d) bendleri esaslarına göre ayrılır.            
    c)  Yükümlüler, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyaç duyduğu yedek subay miktarından 
fazla ise;                                                                      
    1.  İstekliler, yükümlülüklerini erbaş - er olarak yerine getirebilirler.   
    2.  İsteklilerin ayrılmasından sonra kalan yükümlüler ihtiyaçtan fazla      
ise; Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı bunların arasından seçilerek saptanır.        
    Seçilmedikleri için ihtiyaç fazlası olanlar ile makbul bir özürü olmak-     
sızın seçime katılmayanlar, yükümlülüklerini erbaş- er olarak yerine getirirler.
    3.  İsteklilerin ayrılmasından sonra, kalan yükümlü miktarı, Silahlı        
Kuvvetlerin yedek subay ihtiyacını karşılamadığı takdirde; erbaş - er olarak    
hizmet yapmak isteyenler arasından seçimle yedek subay ihtiyacı karşılanır.     
    Seçimin şekli ve yapılma esasları ile celp usulleri, bu konulara ilişkin    
olarak çıkarılacak yönetmelikte saptanır.                                       
    d)  Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı olan meslek ve vasıfları haiz olanların    
mevcudu ihtiyaçtan az olduğu takdirde; bunlar hakkında (c) bendi hükmü uygulan- 
maz ve seçime de tabi tutulmadan yedek subay adayı olarak ayrılırlar.           
    e)  Yedek subay adayı yükümlülerin askerlik hizmetleri, eğitim - öğretim    
için askerlik şubelerinden sevkleri ile başlar.                                 
    f)  Yedek subayların hizmet süreleri onsekiz aydır. Bu sürenin altı ayı     
yedek subay yetiştirilmekle oniki ayı da subay olarak atandıkları kıt'a ve ku-  
rumlarda geçer. Yedek subay yetiştirme süresi Genelkurmay Başkanlığının göste-  
receği lüzum üzerine Bakanlar Kurulunca uzatılabilir ve kısaltılabilir.         
    Yedek subayların hizmet süreleri Genelkurmay Başkanının göstereceği         
lüzum üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile lüzumu kadar uzatılabilir. Bu uzatılan 
süreler yaş haddinin sonundan iki kat düşülür.                                  
    Yedek subayların hizmet süreleri barışta Genelkurmay Başkanının teklifi     
ve Bakanlar Kurulu kararı ile oniki aya kadar indirilebilir.(1)                 
    g)  Muvazzaflık hizmetini yapmadıkça, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile bu    
Kanunun tespit ettiği esaslar dışında hiç bir yüksek öğrenim mezunu askerlik    
çağından çıkarılamaz. (2)                                                       
    h)  Yedek subaylardan hastalananlar, muvazzaf subay emsalleri gibi izin     
süresine tabi tutulurlar. Sıhhi izin süresini tamamlayanlar terhis edilirler.   
Ancak, sıhhi izin süresini tamamlamadan "Faal Hizmet Yapabilir" raporu alanlar, 
emsalleri terhis edilse dahi altı ay hizmet müddetini doldurmadıkça terhis      
edilmezler.                                                                     

    Madde 4 - (Mülga: 23/3/1950 - 5619/29 md.)                                  

    Madde 5 - Vakti seferde görülecek lüzum üzerine cetvelde yazılı müddet-     
lerin azaltılmasına Başkumandanlık salahiyettardır.                             
------------------------------                                                  
(1) Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak yürürlüğe konulan Kararnameler    
    için bu kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLER CETVE-    
    Lİ"ne bakınız.                                                              
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 2 nci maddeye bakınız.                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                

 

 
    Madde 6 - Üçüncü maddedeki hizmetler esnasında veya bilahare yedek subaylığı
esnasında sıhhatleri bulundukları sınıfta istihdama elverişli olmadığı askeri   
sıhhiye heyeti raporiyle anlaşılanlar ahvali sıhhiyelerinin müsait olduğu sınıfa
nakledilebilirler.                                                              
    Ek: 17/9/1943-4497/2 md.) Muvazzaflık hizmetlerini yaptıktan ve yedek subay 
nasbedildikten sonra orduda istifade edilebilecek başka bir meslek veya ihtısas 
diplomasını kazanan yedek subaylar, ihtiyaç halinde, sınıfları tatbikat okulun- 
da, tatbikat okulu yoksa sınıfı kıtasında rütbeleri ile üç aylık bir tahsil veya
staja tabi tutularak Milli Müdafaa Vekaletince sınıfları değiştirilebilir ve bu 
üç aylık hizmet müddetleri hazarda talim devrelerindeki hizmet müddetlerinden   
sayılır.                                                                        

    Madde 7 - (Değişik: 17/3/1932 - 1933/1 md.)                                 
    üçüncü maddede yazılı hizmetler esnasında talim ve tahsil devrelerinden her 
hangi birine kanuni bir mazerete müstenit olarak  üçte birinden fazla bir müddet
devam edemeyenler terhis edilerek mütaakıp senede devam edemedikleri devrenin   
tamamına iştirak ettirilir. Ancak devam edilmiyen mezkür müddet devrelerin      
nihayetine tesadüf eder ve fasılasız olursa mütaakıp sene devresinde yalnız     
devam edemediği müddetin ikmal ettirilmesiyle iktifa olunur.                    
    Makbul bir  mazereti olmaksızın  muhtelif zamanlarda ceman üç ay devamsız-  
lık gösterenler veya suihalleri görülenlerin kanuni cezalarından başka yedek    
subaylığa namzetlik hakları refedilerek muvazzaf hizmetlerinin mütebakisini     
sınıfları dahilinde ikmal etmek üzere kıtaata gönderilirler ve devamsızlıkta    
bulundukları müddet ile ellerindeki askeri ehliyatnamelerin  kendilerine        
kazandırdığı talim ve terbiye müddetleri muvazzaf müddetlerinden sayılmaz.      

    Madde 8 - (Değişik: 29/11/1983 - 2962/3 md.)                                
    Yedek subay adayı olarak askere sevkden evvel veya yedek subay yetişti-     
rilmekte iken ağıdaki engel hali olduğu anlaşılanlar askerlik hizmetini durum-  
larına göre er veya erbaş olarak tamamlarlar.                                   
                                                                                
    a)   1.  Türk Silahlı Kuvvetlerinde subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir    
suçtan mahküm olanlar,                                                          
    2.   Kamu hizmetlerinden müebbeten yasaklı olanlar,                         
    3.   Hileli müflis olduğu ilan edilenler,                                   
    b)   Yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde;                
    1.   Disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle yedek subay çıkarılması   
uygun görülmeyenler,                                                            
    2.   Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya asker-
liğin şeref ve haysiyetiyle bağdaşmıyacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve    
davranışlarıyla yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimsemiş    
olduğu anlaşılanlar,                                                            
    Okul disiplin kurullarının vereceği subay olamaz kararı üzerine er olurlar. 
    c) Yedek subay öğreniminde başarı gösteremeyenler, erbaş olurlar.           
    Bunların yerine getirecekleri hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 inci      
maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen süre kadardır.                          
    Yedek Subay ve memurlarının kayıt yoklama ve muayeneleri                    
                                                                                

    Madde 9 - (Değişik: 6/7/1939 - 3701/2 md.)                                  
    (Değişik: 16/4/1987-3358/1 md.) Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Kor-   
amiraller dışında kalan yedek subaylar ile yedek askeri memurların mahalli as-  
kerlik şubelerince kayıt ve yoklamaları  yapılır. Mahalli askerlik şubeleri     
yaptıkları kayıt ve yoklamaları yükümlünün kayıtlı bulunduğu askerlik şubele-   
rine bildirir. (1)                                                              
---------------------                                                           
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 1 inci maddeye bakınız.                         
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yoklama, ilk yoklama sırasında senede bir defa yapılır.                     
    Her askerlik şubesi yoklamanın başlıyacağı ve biteceği tarihleri Hükümete   
bildirerek köy ve mahallelerde ilan edilmesini temin eder.                      
    Askerlik şubesinde kayıtlı olsun olmasın müracaat edenlerin yoklamaları ya- 
pılır. Askerlik şubesinde kayıtlı olup da yoklamaya gelmiyenleri şube arar ve   
neticeyi kütüklerine yazar.                                                     
    Askerlik şubelerinin bu vazifeleri 10 ve 11 inci maddelerde yedek subayla-  
rına düşen vazifeleri izale etmez.                                              
                                                                                

    Madde 10 - (Değişik: 3/5/1935-2754/2 md.)                                   
    (Değişik: 16/4/1987 - 3358/2 md.) Yoklama ilan tarihinden başlayarak iki    
ay içinde Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Koramiraller dışında kalan yedek 
subaylar ile yedek askeri memurlar, kanuni ikametgahlarını ve varsa maluliyetle-
rini maluliyet derecesiyle birlikte mahalli askerlik şubesine, şifahen veya     
mektupla bildirmeye ve raporlarının tasdikli bir suretini bir defaya mahsus ol- 
mak üzere göndermeye veya aslını göstermeye mecburdur.                          
    Mektup gönderenler müracaatlarını gösterir vesika elde etmelidirler.        
Yoklamadan sonra ikametgahını değiştirenler ayrıldıkları ve gidecekleri yerleri,
askerlik şubelerine bir ay içinde haber vermeğe mecburdurlar.                   
    Ecnebi memleketlerde bulunanlar dahil elçilik veya konsolosluğa müracaat-   
la vesikasını kaydettirecektir. Elçiler veya konsoloslar bu müracaatı ve malüma-
tı askerlik şubelerine bildirirler.                                             
    Yoklama sırasında istenilen  malümatı şifahen veya mektubla bildirmemiş ve  
kaydını yaptırmamış veyahut şubeleri mıntakası haricine giderek yerlerini değiş-
tirdiklerine dair bir ay içinde şubelerine haber vermemiş olan yedek subay ve   
memurlara şube reislerinin tahriri iş'arı üzerine askerlik dairesi reislerince  
elli lira cezayi nakdi hüküm olunur. Ve Tahsili Emval Kanunu mucibince tahsil   
edilmek üzere evrakı mahalli Hükümetine gönderilir. Her hangi bir askerlik şube-
si kütüğüne kaydını hiç yaptırmamış olanlara bu ceza üç yüz lira olup aynı      
suretle hüküm ve tahsil olunur.                                                 
    Bu haller kısmi veya umumi seferberliğin ilanına kadar devam etmiş bulu-    
nursa cezayi nakdi alınmakla beraber emsalleri çağrılmamış veya tecil edilmiş   
olsalar dahi bu gibiler hizmete alınırlar. Seferberliğin ilanında bizzat müra-  
caat etmiyenlerden bilahara dehalet eden veya ele geçenler ayrıca Askeri Ceza   
Kanununa göre ceza da görürler.                                                 
    Yoklamalarını yaptıran yedek subayların nüfus hüviyet cüzdanlarına ve       
künyelerine yoklama neticesi askerlik şubesince kayıt ve tasdik olunur.