ileri
Endeksler
YEDEK SUBAYLAR VE YEDEK ASKERİ MEMURLAR
KANUNU (1)
Kanun Numarası : 1076
Kabul Tarihi : 16/6/1927
Yayımlandığı R. Gazete: Tarih : 9/7/1927 Sayı:628
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 8 Sayfa: 733
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelikler için, "Yönetmelikler Külliyatı"nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Madde 1 - Yedek subay ve memur sınıfı seferde muhtelif kadro boşluklarını
doldurmak maksadiyle yapılmıştır.
Bu sınıfa ayrılanlar hazar vaktinde yetiştirilmek üzere talim ve manevralar-
da bulundurulur.
Madde 2 - Yedek subay ve yedek askeri memurları şunlardır:
A) (Değişik: 1/2/1930 - 1555/1 md.)Kara, deniz, hava ve jandarmadan müteakit
ve müstafi olanlardan yedeğe ayrılanlar "daimi malüliyet sebepleriyle tekaüt
edilenlerden seferi ordunun geri ve sabit hizmetlerinde istihdama elverişli
olmayanlar ve yirmi üçüncü maddede sayılan fiillerden dolayı tekaüdü icra edil-
miş bulunanlar yedeğe ayrılmazlar."
B) Bu kanunun neşrinden evvel ikinci sınıf namiyle yedek subay ve memurla-
rından oldukları tasdik kılınanlar.
C) Gedikli küçük zabitlerden ihtiyat mülazimi olanlar,
D) Bu kanuna göre yedek subay yetiştirilenlerdir.
--------------
(1) a - Kanunun adı "İhtiyat Zabitleri ve İhtiyat Askeri Memurları Kanunu"
iken, 29/11/1983 tarih ve 2962 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, "Yedek
Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu" olarak değiştirilmiştir.
b - Kanunda geçen "ihtiyat zabit ve ihtiyat askeri memurlar" ibareleri,
29/11/1983 tarih ve 2962 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle, "yedek subay
ve yedek askeri memurlar" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Yedek subay yetiştirilmesi
Madde 3 - (Değişik: 12/11/1980 - 2338/1 md.)
a) Her celp yılından evvel müteakip yıl Silahlı Kuvvetlerin subay sınıf-
larına göre yedek subay ihtiyacı Genelkurmay Başkanlığının teklifi üzerine Milli
Savunma Bakalığınca tespit edilir.
b) Dört yıl ve daha fazla süreli fakülte, akademi, yüksekokul ve ensti-
tüler ile Milli Eğitim Bakanlığınca bunların dengi olduğu kabul edilen yurt dışı
öğrenim kurumu mezunu olup da Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği YÖnetme-
liğine göre askerliğe elverişli olanlar arasından, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı
kadar yedek subay adayı (c) ve (d) bendleri esaslarına göre ayrılır.
c) Yükümlüler, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyaç duyduğu yedek subay miktarından
fazla ise;
1. İstekliler, yükümlülüklerini erbaş - er olarak yerine getirebilirler.
2. İsteklilerin ayrılmasından sonra kalan yükümlüler ihtiyaçtan fazla
ise; Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı bunların arasından seçilerek saptanır.
Seçilmedikleri için ihtiyaç fazlası olanlar ile makbul bir özürü olmak-
sızın seçime katılmayanlar, yükümlülüklerini erbaş- er olarak yerine getirirler.
3. İsteklilerin ayrılmasından sonra, kalan yükümlü miktarı, Silahlı
Kuvvetlerin yedek subay ihtiyacını karşılamadığı takdirde; erbaş - er olarak
hizmet yapmak isteyenler arasından seçimle yedek subay ihtiyacı karşılanır.
Seçimin şekli ve yapılma esasları ile celp usulleri, bu konulara ilişkin
olarak çıkarılacak yönetmelikte saptanır.
d) Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı olan meslek ve vasıfları haiz olanların
mevcudu ihtiyaçtan az olduğu takdirde; bunlar hakkında (c) bendi hükmü uygulan-
maz ve seçime de tabi tutulmadan yedek subay adayı olarak ayrılırlar.
e) Yedek subay adayı yükümlülerin askerlik hizmetleri, eğitim - öğretim
için askerlik şubelerinden sevkleri ile başlar.
f) Yedek subayların hizmet süreleri onsekiz aydır. Bu sürenin altı ayı
yedek subay yetiştirilmekle oniki ayı da subay olarak atandıkları kıt'a ve ku-
rumlarda geçer. Yedek subay yetiştirme süresi Genelkurmay Başkanlığının göste-
receği lüzum üzerine Bakanlar Kurulunca uzatılabilir ve kısaltılabilir.
Yedek subayların hizmet süreleri Genelkurmay Başkanının göstereceği
lüzum üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile lüzumu kadar uzatılabilir. Bu uzatılan
süreler yaş haddinin sonundan iki kat düşülür.
Yedek subayların hizmet süreleri barışta Genelkurmay Başkanının teklifi
ve Bakanlar Kurulu kararı ile oniki aya kadar indirilebilir.(1)
g) Muvazzaflık hizmetini yapmadıkça, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile bu
Kanunun tespit ettiği esaslar dışında hiç bir yüksek öğrenim mezunu askerlik
çağından çıkarılamaz. (2)
h) Yedek subaylardan hastalananlar, muvazzaf subay emsalleri gibi izin
süresine tabi tutulurlar. Sıhhi izin süresini tamamlayanlar terhis edilirler.
Ancak, sıhhi izin süresini tamamlamadan "Faal Hizmet Yapabilir" raporu alanlar,
emsalleri terhis edilse dahi altı ay hizmet müddetini doldurmadıkça terhis
edilmezler.
Madde 4 - (Mülga: 23/3/1950 - 5619/29 md.)
Madde 5 - Vakti seferde görülecek lüzum üzerine cetvelde yazılı müddet-
lerin azaltılmasına Başkumandanlık salahiyettardır.
------------------------------
(1) Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak yürürlüğe konulan Kararnameler
için bu kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLER CETVE-
Lİ"ne bakınız.
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 2 nci maddeye bakınız.
Madde 6 - Üçüncü maddedeki hizmetler esnasında veya bilahare yedek subaylığı
esnasında sıhhatleri bulundukları sınıfta istihdama elverişli olmadığı askeri
sıhhiye heyeti raporiyle anlaşılanlar ahvali sıhhiyelerinin müsait olduğu sınıfa
nakledilebilirler.
Ek: 17/9/1943-4497/2 md.) Muvazzaflık hizmetlerini yaptıktan ve yedek subay
nasbedildikten sonra orduda istifade edilebilecek başka bir meslek veya ihtısas
diplomasını kazanan yedek subaylar, ihtiyaç halinde, sınıfları tatbikat okulun-
da, tatbikat okulu yoksa sınıfı kıtasında rütbeleri ile üç aylık bir tahsil veya
staja tabi tutularak Milli Müdafaa Vekaletince sınıfları değiştirilebilir ve bu
üç aylık hizmet müddetleri hazarda talim devrelerindeki hizmet müddetlerinden
sayılır.
Madde 7 - (Değişik: 17/3/1932 - 1933/1 md.)
üçüncü maddede yazılı hizmetler esnasında talim ve tahsil devrelerinden her
hangi birine kanuni bir mazerete müstenit olarak üçte birinden fazla bir müddet
devam edemeyenler terhis edilerek mütaakıp senede devam edemedikleri devrenin
tamamına iştirak ettirilir. Ancak devam edilmiyen mezkür müddet devrelerin
nihayetine tesadüf eder ve fasılasız olursa mütaakıp sene devresinde yalnız
devam edemediği müddetin ikmal ettirilmesiyle iktifa olunur.
Makbul bir mazereti olmaksızın muhtelif zamanlarda ceman üç ay devamsız-
lık gösterenler veya suihalleri görülenlerin kanuni cezalarından başka yedek
subaylığa namzetlik hakları refedilerek muvazzaf hizmetlerinin mütebakisini
sınıfları dahilinde ikmal etmek üzere kıtaata gönderilirler ve devamsızlıkta
bulundukları müddet ile ellerindeki askeri ehliyatnamelerin kendilerine
kazandırdığı talim ve terbiye müddetleri muvazzaf müddetlerinden sayılmaz.
Madde 8 - (Değişik: 29/11/1983 - 2962/3 md.)
Yedek subay adayı olarak askere sevkden evvel veya yedek subay yetişti-
rilmekte iken ağıdaki engel hali olduğu anlaşılanlar askerlik hizmetini durum-
larına göre er veya erbaş olarak tamamlarlar.
a) 1. Türk Silahlı Kuvvetlerinde subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir
suçtan mahküm olanlar,
2. Kamu hizmetlerinden müebbeten yasaklı olanlar,
3. Hileli müflis olduğu ilan edilenler,
b) Yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde;
1. Disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle yedek subay çıkarılması
uygun görülmeyenler,
2. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya asker-
liğin şeref ve haysiyetiyle bağdaşmıyacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve
davranışlarıyla yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimsemiş
olduğu anlaşılanlar,
Okul disiplin kurullarının vereceği subay olamaz kararı üzerine er olurlar.
c) Yedek subay öğreniminde başarı gösteremeyenler, erbaş olurlar.
Bunların yerine getirecekleri hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 inci
maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen süre kadardır.
Yedek Subay ve memurlarının kayıt yoklama ve muayeneleri
Madde 9 - (Değişik: 6/7/1939 - 3701/2 md.)
(Değişik: 16/4/1987-3358/1 md.) Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Kor-
amiraller dışında kalan yedek subaylar ile yedek askeri memurların mahalli as-
kerlik şubelerince kayıt ve yoklamaları yapılır. Mahalli askerlik şubeleri
yaptıkları kayıt ve yoklamaları yükümlünün kayıtlı bulunduğu askerlik şubele-
rine bildirir. (1)
---------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 1 inci maddeye bakınız.
*
Yoklama, ilk yoklama sırasında senede bir defa yapılır.
Her askerlik şubesi yoklamanın başlıyacağı ve biteceği tarihleri Hükümete
bildirerek köy ve mahallelerde ilan edilmesini temin eder.
Askerlik şubesinde kayıtlı olsun olmasın müracaat edenlerin yoklamaları ya-
pılır. Askerlik şubesinde kayıtlı olup da yoklamaya gelmiyenleri şube arar ve
neticeyi kütüklerine yazar.
Askerlik şubelerinin bu vazifeleri 10 ve 11 inci maddelerde yedek subayla-
rına düşen vazifeleri izale etmez.
Madde 10 - (Değişik: 3/5/1935-2754/2 md.)
(Değişik: 16/4/1987 - 3358/2 md.) Yoklama ilan tarihinden başlayarak iki
ay içinde Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Koramiraller dışında kalan yedek
subaylar ile yedek askeri memurlar, kanuni ikametgahlarını ve varsa maluliyetle-
rini maluliyet derecesiyle birlikte mahalli askerlik şubesine, şifahen veya
mektupla bildirmeye ve raporlarının tasdikli bir suretini bir defaya mahsus ol-
mak üzere göndermeye veya aslını göstermeye mecburdur.
Mektup gönderenler müracaatlarını gösterir vesika elde etmelidirler.
Yoklamadan sonra ikametgahını değiştirenler ayrıldıkları ve gidecekleri yerleri,
askerlik şubelerine bir ay içinde haber vermeğe mecburdurlar.
Ecnebi memleketlerde bulunanlar dahil elçilik veya konsolosluğa müracaat-
la vesikasını kaydettirecektir. Elçiler veya konsoloslar bu müracaatı ve malüma-
tı askerlik şubelerine bildirirler.
Yoklama sırasında istenilen malümatı şifahen veya mektubla bildirmemiş ve
kaydını yaptırmamış veyahut şubeleri mıntakası haricine giderek yerlerini değiş-
tirdiklerine dair bir ay içinde şubelerine haber vermemiş olan yedek subay ve
memurlara şube reislerinin tahriri iş'arı üzerine askerlik dairesi reislerince
elli lira cezayi nakdi hüküm olunur. Ve Tahsili Emval Kanunu mucibince tahsil
edilmek üzere evrakı mahalli Hükümetine gönderilir. Her hangi bir askerlik şube-
si kütüğüne kaydını hiç yaptırmamış olanlara bu ceza üç yüz lira olup aynı
suretle hüküm ve tahsil olunur.
Bu haller kısmi veya umumi seferberliğin ilanına kadar devam etmiş bulu-
nursa cezayi nakdi alınmakla beraber emsalleri çağrılmamış veya tecil edilmiş
olsalar dahi bu gibiler hizmete alınırlar. Seferberliğin ilanında bizzat müra-
caat etmiyenlerden bilahara dehalet eden veya ele geçenler ayrıca Askeri Ceza
Kanununa göre ceza da görürler.
Yoklamalarını yaptıran yedek subayların nüfus hüviyet cüzdanlarına ve
künyelerine yoklama neticesi askerlik şubesince kayıt ve tasdik olunur.
ileri